Miene Tied als Bäckerwagen-Fahrer
46.22
As ik mit 18 Johr, am 25. März 1960, mien Führerschien in'ne Tachen har, dor wöör ik doch froh, dat ik nun ok doch
Bäckerwagentour'n föer´n könn. Endlich har dat een Enne mit dat Plattenputzen un Backstubenreinemaken. Aber eerstmal wöör
dat noch nix – wie har'n jo een Brotwagenfahrer, un mien Broer un Vadder föer´n uk. För mi bleben eerstmal nur de
Sonderfahrten, so wenn eener wat vergetten har oder Bestellungen.
Dor to hör denn jo dat Beerdigungskoken wegbringen. Ne Liekenhalle gefft domals up'n Dörbe noch nich. De Doden wüür'n an den
Beerdigungsdag in Huuse up de Deele oder up den Flur in apenen Sarch upbaart. Um halbig tein so möß de Bodderkoken,
Wickelkoken un Brot henbrocht weern. Bi teine lang kämen denn de Nachborn to'n Dischdecken, Brotschmeern, Kokenschnieen un
Kaffekoken. Mit Beerdigungskoken wegbringen har use Vadder nix in Sinn, he har uk jo ne Utrede: Mit sien tweischotenen Arm
uten Krieg könn he de Kokenbreer nich so dör de Gegen schwenken, womöglich noch in'nen Keller hiendal. För mien Broer wöör
dat uk nix. An so'ne Dag könn he bi de Lüür mit siene Sprüche von wegen. "Man to, man to, keen Tied, keen Tied" nich
ankamen.
Also dröff ik los. De eersten Male wüürn mi de Knee ganz schön wackelig. Als eerstet mit den Kastenbrot in't Huus, möß jo
eerst mal weeten, wo de Koken hen schöll! Denn heff ik ne Gedenkminute an den Sarch inlegt, ut de Ogenwinkel mi den dooden
Minschen ankeken, un denn möß ik jo noch veer bitt fief mal mit Bodderkoken an den Dooden vörbi. Wenn ik denn wedder in
mien "Goli" seet, wöör mi, als wenn ik tein Pund lichter wöör. De "Goli", dat wöör mien eerstet Auto – een Goliath Kombi!
As dat denn mit dat Bäckerwagenföer´n richtig los güng, köm jo uk dat Problem mit de Hünne up mi to. Jedet zweete oder
drütte Huus harnen Hünne. Un up jeden önnigen Buurhoff hört nun mal eben een Kööter. In allen Grötten drööp man se dor an,
un jeder har siene eegene Allüürn. lk har dat noch got in Erinnerung, wie ik mal uppen Pingstmor'n mit mien Moped na
Ezendörp noch wat henbringen möß. Uppen Hoff wöör nix to hören und keener to seehn. De Dörn stünnen apen, ik güng öber de
Deele in'ne Waschköken un bleef in de Kökendör staan. In de Köken hantierte de junge Deern. Ik har man jüst mien "Moin"
rutbrocht, do suste mi de grode Scheeperhund twüschen de Beene dör, ik har wat to doon, dat ik mi uppe Beene hol'n döö!
"Oh, seien sie vorsichtig, der beißt“, röp de Deern. De grode Scheeperhund dreite sik kött üm un schon har he mi vörn Buuk
in Jack to faten, un denn füng he an to knurr'n, hööl aber jümme faste. De Deern nööm em mit beiden hännen an Halsband un
schnagge up em in, un schlurde em uppe Deele, wo se em an siene Keern faste mög. De Hund stellte sik aber jümmer noch an,
als wenn he mi upfredden woll. Aber allet güng goot und ik wöör woll noch mal glimpflich vonkommen.
Ansick möög ik Veehtüch aller Art lier'n un könn mit jem schnacken. De Lüür sähn uk jo jümme: "Use Hunde bitt nich, de
deiht keenen wat". Dat hätt mi manchet Brötchen kost un focken heb ik Randstücke mit up Tour nam, bit ik de Hünne so wiet
har, dat ik in de Hüüser rinn und rut könn. Ne Klingel har'n de wenigsten man. Ik hupe – un denn lööp ik los um Tied to
sparn. Meistens har ik dat mit Omas und Opas to doon, de denn jo nich so flink to foote würr'n un dat Hupen garnich hört
har'n.
Nun heb ik noch een paar Begäbenheiten upschräben, de ik mit Hünne hat hebbe. Man könn ok siene Freide an jem hebben:
Up enne Steer wöör "Ding", so'n lütteren Hund mit längeret, hellbruunet Haar. Dina frei'e sik, wenn ik kööm, höl mi von
Auto aff un bläke fründlich. Un denn brukte ik em blos na to gaan, he bröch mi dor hen, wo eener to finnen wöör – ob in'n
Huus oder in'n Gorn.
Up eenen Hoff leg de Bernhardiner meist vör de Keih in'n Stroh. Bläken döö he kum un wenn ik de Lüür in Huuse finnen könn,
stünn he garnich eerst up. Wöör de Waschköken un de Flurdörn aber affschlaten, stünn he up un köm up mi aff, bliff vör mi
staan un knurrde vergrellt. Un dat mög he uk, wenn ik em vörher jüst een Brötchen gäben har. Denn möß ik em eerstmal good
toschnaken, dat ik wedder öber de langen Deele rut könn. Dat hätt he paar Mal mit mi makt: Do hätt he kenn Brötchen wedder
krägen!
In Spraaken wöör dat, dor wöör een groden Scheeberhund, de leg meistens anne Kern. De löt bestimmt keen Frömmen uppen Hoff.
Mi akzeptierte he, ik dröff na'n Huuse rin, ok wenn he mal lose lööp. Een go'en Dages wöör de Froo na'n Hau. Also, wenn se
nich in Huuse wöör an den Dag, wenn ik mit denn Bäckerwagen kööm, stellte se ne Melkkanne in Vörschue hen mit 'nen Zettel,
up denn stünn, wat se hebben woll. Nun har se glövt, de Hund leg up de Deele dee se affschlaten har, doch de Hund har woll
markt, dat se weg woll un em denn inspirn döö. Do har he sik butten in dat Hünnehuus verkrabben. Wi ik kööm, löp he uppen
Hoff. Unbedacht nööm ik denn Kettel mit na't Auto, aber dat har ik mi nich good aberlegt. De Hund köm up mi togefegt, ik
könn noch jüst so de Purden tomaken. Wi ik dat Brot in'n Kettel har, könn ik denn man bloß noch soeben denn Kettel abern
Tuun stellen. De Hund hät jo woll glöft, ik woll de Kannen klau'n! Brötchen un Randstücke freet he sowieso nich. Von doran
har ik wat to schnaken, dat he mi rin- und ruut löt. Dat Kettelmitnehmen hätt he mi nie ganz vergetten!
Denn fallt mi noch Buschco in. Dat wör uk so'n ganz groden Hund, har Schlappohr'n wie een Dachhund, aber so wuchtig wi en
Scheeberhund. Wenn de alleene uppe Deele lööp, waage sik bestimmt keener mehr rin in't Huus. lk har mi em aber so richtig
an mit rantagen: "Hupen“ brukte ich nich, he melde meistens all, wenn een Auto an de Straaten anholen döö, un ik möß jo för
Opa fast jedes mal bestellte Ware mit rinnehmen. För Buschco har ik meistens uk een Stück. Eenes Dages güng ik uppe Deele,
de Hund holte mi von de Dör aff, bläke aber nich. He har woll all an dat Auto hört, wer kommen deit. lk har uk nix för em
in de Hand un so legt he sik wedder up sien ollet Sofa, dat dor uppe Deele stünn. Bi Opa in de Stuben wöör keener inne. Ik
denn jo öber'n Flur, dör de Köken, in de Waschköken. De Froo har in Gorn wat to doon un höör nun dör dat oppene
Kökenfinster, wie dor eener dör't Huus güng. Se dachte: "Opa ist ümmefaaln, un nu is de Hund uk nich dor, un ik steck de
Dör nich to". So flink see könn, lööp se dörn Stall un stünn jüst vör de Waschkökendör, wie ik de von binnen abben möög.
Se könn dat nich faten: de Buschco leg uppen Sofa un döö, als wenn nix wöör. "Aha", segt se ganz verstört, "Du kannst also
ok bi uns dörn Huuse gahn, ohne dat de Hund wat seg. Un ik dachte, dat könn bloß Gertrud von näbenan. Ik wüss aber, dat de
dat eben nich wäden könn" Mi har dat natürlich höcht, un dat nächste Mal kreeg Buschco wedder een grodet Randstück!
In Holten harn se 'nen jungen, groden Hund uppen Hoff krägen. Ungestüm sprüng he üm den Bäckerwagen ümto. De Froo woll eenen
runden Bienenstich un een Stück Bodderkoken. Se leg dat flink in de Waschköken uppen Disch. Ik teelte Brötchen in – un denn
woll se jo noch Kleenbrot un Schwattbrot un noch Kekse un so wat. Ik nööm mien Block un güng mit eer rin to'n Utrecken un
to'n Kassieren. Se schlög de Hänne öbern Kopp tohoppen. De Hund har sik denn Bienenstich von'nen Disch tagen un har em al
half upfrädden. De Hund töch den Stert twüschen de Beene un rut na buten. He har aber Glück. De Froo schmeet em de annere
Hälfte von'nen Bienenstich uppen Hoff un segt: "So, nun kannst dat uk noch upfrädden, dor kann jo keener mehr bi"!
Richard Klausen
42.10
Martfeld Live-Redaktion:
Jahrelang schrieb Tante Lotti nette und aufschlussreiche Geschichten und Geschichtchen für Martfeld
Live - Das Dorfmagazin. Ob in Hoch- oder Plattdeutsch, für Jeden war etwas dabei. Sie wusste über
viele vergangene Anekdoten zu berichten. Manchmal Selbsterlebtes, manchmal ihr auch von anderen
Personen Zugetragenes. Ihre Artikel zogen viele Leserinnen und Leser in ihren Bann.
Sehr interessant waren Themen, die uns über das einfache Leben auf dem Lande in ihrer Kindheit und
Jugendzeit berichteten. So kommen uns z.B. Brot backen oder häusliches Weben zeitlich so entfernt
vor, wurden sie jedoch noch vor ungefähr sechs Jahrzehnten in fast jedem Haushalt praktiziert.
Uns Redaktion wird sie sehr fehlen. Wir glauben, nicht nur wir hätten noch gerne ein paar
Geschichten von ihr gelesen. Unser Nachruf soll mit dem Spruch enden, der lange Zeit in Tante
Lottis Fenster gehangen hat-. denn sicherlich sagt er viel mehr über sie aus, als wir in vielen
Sätzen über sie hätten schreiben könnten:
"Wer hier vorbei geht und mich kennt, dem wünsche ich das, was er mir gönnt."
Wir danken Dir.
Die Redaktion
Heimat- und Verschönerungsverein Martfeld e. V.:
Liebe Tante Lotti, zum letzten Mal möchte ich Dich so ansprechen, und Dir im Namen des Heimat- und
Verschönerungsvereins Martfeld für deinen unermüdlichen Einsatz für unseren Verein danken.
Von Anfang an hast Du uns über Jahrzehnte, über mehr als 30 Jahre, mit Rat und Tat begleitet.
Deinen ersten, ganz großen Auftritt, hattest Du bei der 800-Jahrfeier der Gemeinde Martfeld 1979,
als Du bereits Wochen vor der eigentlichen Jubiläumsfeier zusammen mit Deiner Freundin Gertrud
Schumann und in Begleitung von Edwin Seebode und Richard Klausen als "Krutwieber" mit der Kutsche
in alle Ortsteile unseres Dorfes gezogen bist und Werbung für dieses große Ereignis der Gemeinde
Martfeld und des Heimatvereins gemacht hast. In den folgenden Jahren hast Du bei den Dorffesten
unermüdlich die Drehorgel gedreht und Geld für einen guten Zweck gesammelt, so z.B. für die
Aktionen "Sorgenkind", die später in "Aktion Mensch" umbenannt wurde, und für "Ein Herz für Kinder".
An den Mühlentagen, immerhin vier Mal im Jahr, hast Du die Mühle geschmückt und diese mit wunderbaren
Blumengebinden und Gestecken ausgestattet. Außerdem hast Du regelmäßig leckere Torten und
herrliche Kuchen für das Kaffetrinken in der Mühle gebacken. Als später auch standesamtliche
Trauungen in der Mühle durchgeführt wurden, hast Du dort, für Dich ganz selbstverständlich, auch
wieder das Ausschmücken der Mühle übernommen. Bei den Mühlentagen selbst, hast Du am Eingang
gesessen, die Besucher begrüßt, sie gern auch mal in ein kleineres Gespräch verstrickt und ihnen
Deine zahlreichen Fotos mit Motiven des Dorfes gezeigt. Du warst gewissermaßen das Aushängeschild
unseres Vereins. Ein Mühlentag ohne Dich, Tante Lotti, war einfach nicht denkbar.
Als Deine Gesundheit in den letzten Jahren eine unmittelbare Beteiligung in der Mühle nicht mehr
zuließ, hast Du vor Deiner schön geschmückten Haustür gesessen, den vorbeikommenden Mühlenbesuchern
zugewinkt und natürlich auch bei dieser Gelegenheit den ein oder anderen Klönschnack gehalten.
Daneben hast Du all die Jahre in unserem Geschichtsausschuss mitgewirkt, oft im Stillen, ohne nach
außen hervorzutreten. Bei den Recherchen für die Schriftenreihe des Heimatvereins:
"Martfeld — Vergangenheit und Gegenwart" konnten wir immer auf dein fundiertes Wissen über
Geschichte und Geschehnisse des Dorfes Martfeld und seiner Ortsteile: Kleinenborstel, Hustedt,
Loge und Tuschendorf zurückgreifen.
"Schreiben war für sie Leben" hat Deine Familie in der Traueranzeige geschrieben.
Insbesondere im 5. Buch der genannten Schriftenreihe, die Chronik der ehemaligen Gemeinde
Kleinenborstel, die Gemeinde in der Du geboren und aufgewachsen bist, wird Deine Mitwirkung
deutlich. In ihr hast Du die Schulgeschichte Kleinenborstels aufgearbeitet und auch weitere
Artikel veröffentlicht. Ebenso hast Du an der Hustedter Chronik mitgewirkt.
Bei allen gesundheitlichen Beeinträchtigungen und Beschwernissen in den letzten Jahren haben Dich
der Lebensmut und die Zuversicht, sicher auch im Hinblick auf Gottes Gnade und sein Reich, nicht
verlassen.
In einem Brief zum Jahreswechsel 2007/2008 an Regina und mich, also in Deinem 87. Lebensjahr,
schreibst Du zum Schluss (und das soll auch gleichzeitig der Schluss meiner kleinen Ansprache sein):
"Nutzen wir aber die uns verbleibende Zeit, zum frohen, lebendigen Leben, nicht zum Jammern über
Missstände. Es gibt immer viel Schönes zum Freuen, man muss die Dinge nur sehen. Es gibt so viel
zu danken für Dinge, die nicht selbstverständlich sind. Dankbarkeit lindert Schmerzen, Freude macht
die Seele weit."
Wilfried Nordbruch
3.18
De Dage wird nu kört un näbelich, dor denk ick an dee Tied torüch, wie dat freuer so in Bössel
wör, denn Wiennachten stün vor dee Dör. Dee Swiene harrn dann god ansett, dat. sick lohn een
Slachtefest.
Schmid's Fidi und Chrissel, Harrijes Harm und Thies Hans dee güngen dann Hus bi Hus dee Reege
längs, dat jeder wat inne Truhe und Tubben krech, un't to Wiennachten Wust un Isbeen geew.
Wie Kinne kreegen ne lüttje Wust. Oh je, wat wörn wie stolz dorup. Un wenn een Frömden dorbi stün
un snackte, kree hee den Swienestert arm Jacke.
Wenn dat meiste wör anne Siete, mische dee Slachter Fleesch un Grütte, dann noch Gruben, Ziebpollen
dorann, Sölt un Päpper, dat man't smecken kann. Dat giwt dat wunnerbare Knipp.
Ich meene, wat bederes gewt et nich. Morgens köm een Pan'n vull up'n Heert, un dat dann up
Swartbrood rup smart. Ach, wör dat een Hochgenuß, dat smecke bäder äs all dee Wust. Et warme so
richtig von innen här, un hol uk god bet Middag vor.
Aber wie dat in'n Laben so geiht, köm ick nun in'n anneren Bereich, hier kenn'n dee Lüer sowat
gornich, dorbi is Lüttjenbössel nich mol so wiet. Unjümmer in dee düsternen Tied denk ich an
Lüttjenbössel un sien Knipp.
Als ick nun nee Tied in Brunswiek wör, seech ick een Schild an Slachter's Dör. "Knipp nach
Bauernart" stün dorup schräben, twee Pund dorvon heb ick noch krägen. Ick kreech glieks dee Pann
op'n Heert, et brutzel fien brun un reuk nich verkehrt, doch äs ick et eet, dor säh doch mien
Blick: "Näh, dat wör keen Lüttjenbösseler Knipp!"
Jürgen Elle
De Slukbrenners un de Dörpsvegnögen
6.6
Wenn du hüte in irgen een Dörp na'n Schützenfest geihst, oder wut dat Danzbeen bien Füerwehrball
smieten, büst to Gast bi de Dubentüchters, bi de Skatbreuer oder fierst mit Frünnen een schönen
Abend, dann makste eens gewißlich, up'n Lanne is dat hüte uk noch schön. Aver hier harste na'n
gräsigen Kriege diene Last, lustig to ween. Er’s äs sick na eenigen Monaten dat Leeven wedder
inspeelt har un de Dütschen ut den Osten von use Heimat een neen Levensrum funnen harn, schauckelt
sick dat Mittenanner so sachte in.
Un nu könnste uk an't Fieern denken. Ja, denken woll, aver wo geev dat schon Beer un Sluk? Ja,Beer
könnste di na manchen Affmaracken schon besorgen - aver bannig siecht smecke düsse Molke ok! Wat
schößte dagegen moken? Beer sülmst brauen? Nee, dat güng nich. Harste ja ok keene Ahnung von. Un
dat Material - Hopfen Malz un Gassen - wör in de wille Tied nich to kriegen. Aver fieern ahne Sluk
un Beer - ne, dat könn nix weern!
Donnerslag! Wi hebbt in use Ecke ne Wucht Zuckerröben anplant, un ut düsse "Niedersächsische
Zuckermelonen-Ersatzfrucht" leut sick doch woll noch mehr moken. Bet jetz könnste mit 20 Pund von
düsse erdfabigen, bärnartiken Runkeln diene Todeelung an Zucker klorkriegen, denn ut een Zentner
stellen de Lüer von de Fabriken bi Hanober 14 bet 15 Pund witten Zucker her. Aver et leten sick ut
düsse Menge ok seben bet acht Buddel Sluk herstellen. Un dat wör denn ok lustig bedräben. In eene
Reege von Gerichsakten steiht to läsen, dat besonners up'n platten Lanne "Kleinstschnapsfabriken"
meist in Ställen. Kellern un Schünen so in Aktion wörn. Use Befreiers - de Englänners - harn dat
in düsse Tied zwor verborn, aver grade denn mokt dat ja ne masse Freide. Und so kreege de
Dörpschendarm, wenn he up een Ooge - villich aver uk up beede - blind was, een önnigen Slag aff.
Rükken könnste düssen Fusel mannigmal Meilen gegen den Wind. Aver bi düsse Sülmstbrenneree is ok
manche Anlage inne Luft neiht. Eenige Slukbrenner sün von de Obrigkeit doch fat un etliche Tied
to Water un Brod achter de swedischen Gadinen verdonnert worn.
Doch nu to de Danzveranstaltungen no'n Kriege. Sluk, dat wör damols een ganz wichtige Saake bi
alle Vegnögen up'n Lanne. Ganz kloge Minschen hebbt ok in düsse wille Tied all so'n statistischen
Kram tohopekleit un wüssen, dat so 40 Prozent de Beseukers 2 bet 3 Buddels Sluk mit na'n Danzen
oder Holschenball bröcht hebbt. Un so tögen de Minschen an'n Weekenenne na Dunekacks, Köllns oder
Brüggemanns Etablissement, aver uk na Linnemanns Gasthus "Amerika". De Deerns wörn snicke
antrokken, bröchten aver Inkoopstaschen mit. De jungen Kerls harn daför so eegenartige, affstanene
Buhlen in de Böksen- un Jackentaschen. Nu, un dat hebbt de Statistikers bi em Smerkram uk
festhohln, bröchten de Burndeerns jümmer gröttere Slukrationen mit. Ob damit woll so gewisse
Avsichten vebunnen wörn, ja, dat kannste hüte uk nich mehr faststellen. Jedenfalls wörn von de
Jungkerls veele in'n Kriege falln, vemißt oder noch in Gefangenschaft.
In de wilde Tied wör ja de Alkohol von de Besatzungsmacht verbordn un alle Besöker mössen bannig
vorsichtig mit eere Buddels ümmegahn. Un so funnen bi düsse Gelägenheit de Müernlögger, Knicks un
Strücker äs Verstäcke eere Bedüdung. Un in de Pausen twischen de Dänze güngen de Gäste jümmer mal
kött na buten un plörn sick een achter de Binnden. Dee garn Frechen brächten eem Buddel mit up'n
Saal oder Telt un vekümmeln den Röbenfusel so na un na. Et wör denn an'n frohen Morn all nen
komischen Kram:
Alkohol, Beer - seuch nen beeien da na ut, wör uk nich jümme to kreegen, smäcke daför aver um so
gräsiger. Sluk wör ers gornich to kreegen - trotzdäm ham sick de meisten Beseukers eenen upsackt,
dat du di nur wunnern könnst.
Doch Slukbrenner, dat wörn so Lüer: Dor harn eenige dän Bogen rüde, de Eene könn so just von
Zuckerröben wat alkoholähnliches tohoopeschostern, un de Kram smecke wi dull, könnste man kum
dalkreegen. Aver drünkst en doch. Aver annere wedder, de ham sick to Fachlüer hochrappelt, denn
dör so veschiedene Tosätze können se nen Sluk brennen, da könn sick so manche Fabriksorte achter
vestäcken. Annere Sorten brennen se so god, dat du beinah likörähnliche Gedränke drinken könnst.
Un dat so mancher na eene dörmakten Nach sienen Namen un sick sülmst nich mehr kennen dö, kann
eene Begäbenheit ut uset Dörp vetellen:
De Musikers brächten bien Sängerball bi Köllns de letzten Dänze upt Pakett, denn et wör all lote
un se sülms könn'n uk kum noch stahn. De Besökers wörn nich veel better anne - un Sluss möss jo
ook mal wähn. De Sünne smitt de ersten Strahlen annen Osthäven, un nu könnste uk in Richtung
Heimot gähn. Du weeßt doch: Anstänniige Lüer goht nur in Hellen na Hus. Un so günnen use
Sangesfrünne, von deenen nu de Snack is, na'n Heimathaben. Aver jungedi, gräsig wi de Strafen
schaukele un de Schünenwand wackel wi dull vor sick henn. Könnst nich mitankieken, un so holste
aver den ganzen Kram faste. Un so Meter för Meter - manchmal wörn dat uk noch weniger - slickt
sick eenige Sangesbröer von Hus to Hus un von Boom to Boom. Nur eene könn man kum noch gähn un
stahn, de olle Slukkater kleie änn för dull, un he haue sick in so'n Loofhopen henn un sleup sin
Rusch ers mal ut., Aver wenn all 'ne Lieke da is, denn gehöet uk een anstänniges Begräfnis dato.
Twee Mann, de noch nich ganz so 'ne Slachsiete harn, kleien een Graff in den Loofhopen und rull'n
den armen Sünner da rin. De Veseuck, 'ne anstännige Rede för den Kameraden hentolägen, woll aver
nich klappen. Un so würn de letzten Würde för den Fründ, de de annern noch hcnkrccgen künnen:
"Mit Freude fahre ich dahin, Sterben ist mein Gewinn!" Dann deckte se em mit Loof un Stroh to, un
schaukeln dann so sachte na ehre Hüser hen.
Un so manch een het siene Erfohrungen in düsse - wenn uk harte - Tied maken mößt. De Kameradschaft
wör up'n Lanne damols eene ganz wichtige Sacke! Ob dat hüte uk noch so is? Kumm mal no een
Dörpsvegnögen un avertüch di sülms. Wi meent, bi us bist du noch Minsch, uk wenn wi villich up
manchct Stadtangcbot vezichten möt.
Jürgen Elle
9.14
Wi in jem Jor gönt Heiligaben nau de Kargen. Meistens gön us Mudder mit us Kinners. Döt Jor aber
sä us Mudder:
"Kinners, Vadder geit mitjo to de Kargen, ik häf noch so fäl to don." Dat mök mi doch naudenklich.
De Suerkohl mit den Isbeen un dat Stück Swienspeck ham wi doch all am Middach bi Snieders in den
Backoben schoben. Jau, und de por Getoffeln künn doch ok nich so fäl Arbeit moken. Viellicht har
se noch nicht al Geschenke to recht tüddelt. De Boom stün all in de Stuven un wör uk all mit
Lametta und blanke Kugels smückt. Dat har ik all dör dat Slöddellok sehn. Wör doch gediegen, wat
schöl nur so fäl Arbeit moken?
Wat schölt. Wi gön önnich und ordich mit Erich - Vadder to de Kargen. Völlich upgerecht seten wi
op de harten höltenen Blender Karkenbank. As mi dat rein to lange duer do, röp ik ganz lur: "Nu
reckt mi dat ober. Wi wit nau Hus." As de Glocken ton Utgang lueten, wör ik heilfroh. Endlich to
Hus.
Aber wat mös ik dor sehn? Mien Mudder set noch ünner de Koh un wör noch an melken. Jo, un de
Dudelkasten wör op de dulste Lutstärke am krakele. Man kön sin eeen Wort nich vestaun. Dorbi säch
us Mudder jümmers to mi: "Stell dat verdammte Ding nich so lur!" Un denn noch Beatlesgedudel bin
melken?" 'Als verdreiht' dach ik. Dat Äten stün ok noch nich up den Disch. Nee, oh nee!
As wi us den Suerkohl endlich smecken löten, dudelte de Kasten jümmers noch up de volle Lutstärke.
Mudder sah: "Wi wit uk mol bien Äten Musik hörn. Hm, Wiehnachtsleder ha ik woll noch verstaun,
allerdings nich in de Lutstärke. Endlich gönt to de Bescherung. Plötzlich mög Mudder dat Radio ut.
Stille wört wi in Wald. Wi möggen en Geschenk naun annem oben. Min Poppenstüv har nee Bezüch
kragen. De Poppen nee Hoor. In Summer har ik er se mol afsneem, walt doch so heet wör. Achterin
en önnich Morsvoll. Düsse Poppen har nu nicht ganz so lang Hoor krägen, Nüsse un Abbels stün op
den Disch. Bratabbels brudscherten up den Kachelopen.
Min Broder ham Trecker un Tiere kragen. Sin Stall ham neen Anstrich.
Wi ham al ne ganze Tiet speelt un uk al en por Leder sungen, do sah us Mudder: "Hept je al als
utpackt?" Dörbi wür se jümmers upgerächter. Ganz in de Ecke stön en höltenen Kasten. Wat de olle
Kasten nu in us Wiehnachtsstuv to sögen har, wüs ik uk nicht. Irgendwann körn mi de plietje Gedanke
'Kiek doch mol in dat veereckige Ding'. Jo, wat sehn min Ogen? In den ollen Kasten lech en
lebendigen, lütjen brunen Köthoordackel un slöp, äs wenn he dot wör. He wör von luder Gejuhle ganz
möe worn. Nun wüs ik ok, worum us Mudder den Dudelkasten ganz lur dreiht har un ok ken Äten klor
kragen hett!
Hanna Bormann
13.29
Hein, us Bankdirektor sit mit sin Fründ Fiddi in us Dörpkneipe bi Beer und Pansenutbrenner. "Du"
säch Hein to Fiddi "nüllich har ik doch min föftigsten Geburstag. Ik köm morgens frö in us Bank
un dach, dat de Angestellten mi nu woll gratulieren dön. Doch ken en säch wat. Ken en har an min
Jubiläum dach. Nich mol mine junge hübsche Chefsekretärin, de sonst jümmers upmerksam un
toförkamment is. Do platzte mi de Kragen un ik vertäl er, dat ik doch fördoch min 50. Geburtstag
har. See wör ganz blas üm de Näs un säch to mi, dat se dat glatt vergeeten har, un dat er dat ok
let dö.
See lorte mi noch den glicken Tach to sik nan Hus ton Kaffee un Koken in. Dat freite mi und
pünklich wör ik bi er. Se har den Disch fein deckt und den Kaffee kön ik ok all rüken. Do säh
se to mi, se wol nau nebenan gaun. Ja, un wenn se dremal in ähre Hänne klatschen dä, dröf ik
naukommen. Durte nich lange, un ik hörte dat nebenan dremol klatschen. Und nix wi achterran. Nu
stell di för, als ik int Zimmer köm stön dor sämtliche Angestellten von min Bank!" "ja und?" säch
Fiddi. "Dor würste woll von de Socken". "Nee, säch Hein, "dat wör noch dat enzige wat ik noch
anhar".
Hanna Bormann
15.24
Oma Mattfeld fröch min Mudder, ob se mit uus Kinner mol Lust harn, in den Vogelpark walror to
förn. Se men, dat de Blom all doll bleiten und sigger fein antokieken wörn. Jo säch min Marianne
Mudder und flink wör en passenden Dach utsoch.
Nun schöl dat losgan. Wi Kinner müssen us Söndachstüch antrekken und önnich de Hoor striegeln.
Miene Zöpfe wörn so stramm flochten, dat se woll en halbet Joor glatt utseken schöln. De Hänne
müssen vörwiegt wern und se kik, ob de Nägels önnich schnern und nicht so utseken, als ob wie in
de Eer kleit harn. Ja us Oma fün jümmers noch en Stell an us, wo er wat nicht passen dö. Endlich
gön dat los. Oma in er Söndachsmatel, Mudder in er smukken Bluse und min Broder un ik seken ut,
wie twe Utstellungdeele.
De Park mit sin fälen groden und lötjen Vogels und de bunten Blomen vergnüchten us. Jetzt gün dat
in dat nee Tropenhus. Hier schienten, wörn de Papageien, de Kolibries - och und wi se all heeten
dön - besonders kakelig.
Wi stellten fast, dat dat en feuchtwarme Luft hier binnen wör. Na, eben wie im Urwald. Us Oma wört
uk rein to heet. Se töch ern Mantel ut. Als wi us Oma so ansechen, füngen wi all der an to lachen.
Us Oma har noch ere Kohstallsschüdden üm, und de wör nicht nur gräsich schmärig, sondern stünk uk
gewaltig nau de Keih. Als Oma wüs, worüm wie lachen dön, krech se en roen Kopp – genau wie de
bunte Papagei.
Hanna Bormann
18.3
Kunnt ji jo noch an lezden Wiehnachten erinnern? Widd wörd buten. Man troote sien egen Oogen nicht.
Ganz sachte füngt in de Fröh an to schneen. Erst kömen ganz por Flocken. Man har Angst, dat dat
glieks wedder wech tauen könn. Doch denn körn Froh Holles ganze Pracht vom Himmel daul. Dart hard
schlöch för Freid. Wiehnachten im Schnee. Flink gönnt nau buten. Min Dackel mit mi. Erst wör min
veerbenige Gesell vorsichtig. Doch denn stöffle he los. Kopp öber, Kopp ünner. An sien Pelz harn
sik all isklumpen kleevt. Mien Oogen strahlten. Mien Keerl fünd den Schnee gor nicht so goot.
He schüffelte den Hof free. Un dat all denn ganzen Morgen, aber von bauben köm jümmers noch mehr.
Gegen halv fief bün ik to Food to Kargen gaun. Oh, wör dat schön. Een Luft seg ik jo. Ut all de
Hüser kömen de Minschen un gön bedächtig ohne Hill to Food to de Wiehnachtsandacht. Nix wör von
de upgereegten Tiet to margenn. De Schnee knirschte ünner min Schooh.
De Glocken hörte man von wiehen. Warm würd in Gottesruum un so gemütlich strahlten de Kerzen am
groden Wiehnachtsboom. De Minschen harrn all roode Näsen. To min Freid wör ok en dreebenigen Hund
in de Gottesstuv huscht. He wör woll von to Hus utneiht un sien Herrchen naulopen. Besorgte
Kargenvörstehers öberlisteten den Hund und setten em jümmers wedder an de Luft. Heh aber fünn
jümmers eene aubene Döör, wo noch Lüt in de Kargen göhn.
Us Pastor begünn trotzdem de Wiehnachtspredig. Heh betonte glieks am Anfang, dat an de Heiigen
Krippe ok jede Menge Tiere anwesend wörn. De Minschen harn verstaun un hörten nun den Hochwürden
to. De Gottesdienst nöm sin Loof. Ik fünn, dat de Gesangsleede an düssen Abend besonders good
klüngen.
Up den Nauhusweg lot ik de widde Wiehnachtsweld noch up mi wirken. Liese summte ik dat leste Leed
"Oh du Fröhliche, oh du Selige, Gnade bringende Weihnachtszeit. ." för mi henn un dachte: Danke
Gott, dat min Droom vom widden Wiehnachten in Erfüllung gaun is.
Hanna Bormann
18.4
So en Wiehnachtsmann hör all jümmer to de Wiehnachtstiet, de nich bloß to dat Fest den Dannenboom
un de Geschenke bröcht hett, nä, de ok all vorher umher keek, ob de Kinner dat ehr Todachde
verdeent harrn orrer bloß mal an't Finster kloppen dö. Dat wöör ne grode Hülp jem to Räson to
bringen un ordiger äs süß wäsen to laten.
Dat geef abers Kinner, de noch nich an em glöben döön un ok nich, dat he kamen dö un bröcht jem
wat. So wecke harr miene Swester in Loge, denn de wöörn noch to lötjet um dat to begriepen. De
schölln nu mal so en Keerl kennenlehrn, harr ik mi dat poor Wäken vor Wiehnachten utdacht, dö
abers tämlich af in Lötjenbössel wahnen. Un dat wöor doorto domaals, vör nu so bald seßtig johrn,
Kriegstiet.
Snückerkram geef dat nich to köpen. Use Mudder harr just von de Beestmölk, de wi en poor Daag von
de neetmölken Keih wägen dat Verkliestern von de Molkereemaschinen nich afläbern dröffen, bäten
Boddern tohoopdreiht krägen un doorvon Käkse backt. So harr ik watt inne Hänn to'n Utdeelen för
mien Plaan.
Dat wöor dröög Wäär, noch nich to kold un nich winnig, un so kott vor de Vullmaandstiet ok nich
balkendüüster. As dat Melken to Huus dahn wöor, steeg ik in miene Utstaffierung von en olen
Keerlsmantel, ene torechtneihte Kepuze, Flassboort un den Büdel mit de Käkse up't Rad, um vor de
Bettgahstiet von de beiden jungs na Loge to kamen. Z'abends wör in domaliger Tiet kuum noch
Verkehr up de Straaten. Döör de düstern Urtschaften to föhrn, harrn wi us an wennt un dat kööm mi
nu in miene Upmakung goot to Paß.
So pedd ik mit de vörschräben afblend Lampen an't Rad wisse in de Pedalen un hööp up en alarmfreen
Abend, so äs dat lesttiets gootgahn harr. Dat harrst di dacht! Ik wöör man irst bit na'n Wätjen
Sünner kamen, äs Fleegerbrummen un Sirenenhulen to höörn wöör. Up enmaal greepen ok all lange
Luchtstrahlen na dat Gebrumm un füngen den Fleeger von allen Sieten in. Dat wöör en bannig
Lichtspäältheater an den Haben! Bloß man wüß, dat so en Fleeger meist seine Bomben fallen leet,
um fix to entkamen. Nu körnen de langen Luchtfinger mit dat Gebrumm jümmer nöger un deeper up mi
ensaamen Radföhrer to, düchte mi. Den Dynamo harr ik all afstellt. Nu abers doch rünner von't Rad,
dat daalsmäten un rin in den Graben, de längst de Straaten lööp. Door seet nu de Wiehnachtsmann
un dukde sik in sienen Staat.
De Schreck duur nich lang. Et geef keen Scheetere, keen Bombensmieten. Dat Brummen wöör just so
flink wedder vörbi, as't kamen wöör. Ok de witten, söken Finger am Haben wöörn afschallt worrn.
So krööp de Bangböx ut den, to'n Glück, nich natten Graben un könn nu an Ümstänn na Loge henföhrn.
Nümms seeg mi domaals up'n Hoff kamen un mi mit dat Rad in't Wagenschuur achtern Swienstall
schuben. Door möök ik miene Maskeerung torecht, so äs ik dat to Huus all utprobeert harr.
Dat wöör jo nich stickedüüster. Nix wöör in'n Graben verlaaren gahn. De Flassboort seet noch fast.
So günnt nu mit den langen slentern Mantel, de deep in Gesicht tagen Kepuzen, den Sack mit de
Käkse un dat Stück Riesbessen mit den roden Band abern Hoff up de Dääl, wo noch eener de Keih
bäten Stroh vörschöff. "Nabend, de Wiehnachtsmann well kieken, ob ji alle ordig sünd", sä ik mit
ganz deeper Stimm. Furts lööp dat Minschenskind in de Köken un Stuben un bums stünnen Oma, Opa,
Huusgenossen, Mamma un de beiden lötjen jungs um mi ümto.
Wedder fröög ik mit ganz deeper Stimm no dat Ordigwäsen un seeg de verwunnerten Ogen bi de Groden
un dat unglöbig Kieken von de beiden Lötjen, as för jem Käkse ut den Sack tagen körnen, de glieks
in ehrn Mund verswünnen.
De Spaaß wöör mi woll gelungen, dücht mi all. Nüms vermoot de Tante in den Wiehnachtsmann sin Tüch.
Doch up enmaal sä de tweejöhrige Hartmut: "Mehr, Tanne Loddi!" Alle keeken groot up, doch nüms
sä wat, un Hans-Hermann harr dat in de Uprägung gornich mitkrägen. Verdattert versocht de
Wiehnachtsmann de Laag to retten un verdeel de Käkse. Denn harr he siene deepe Stimm wedder un
meen nu, dat he wieter möß na annere Kinner hen. So slöör he langsam ut de Dääldöör up'n Hoff rup.
In'n Wagenschuur möök he sik wedder to de Deern, de en Ogenblick later mit ehr Rad up de Dääl
schuben kööm un dö, äs wenn se just von Bössel kamen wöör. Un de wöör neschierig, wat de jungs
woll sään döön! De kömen ganz upgerägd ut de Dönzen setten, äs se mi to höörn kreegen. "Tanne
Loddi, Tanne Loddi, de Wiehnachtsmann hett us Käkse brocht! Kiek mal!" Nix, gornix wöör jem
antomarken, dat se mi kennt harrn. Miene Swester meen later, se harrn mi nich achter de Upmakung
un Stimm vermoten. Nu segg mi eener, wat hett den lötjen Bengel denn doorto dräben, mien Namen
to nömmen, wo he doch nu so öbertügt wöör, dat de Wiehnachtsmann dat sülfst wäsen wöör? ja, ja,
äs Wiehnachtsmann kannst wat beläben!
Homfeld's Lotti
Wie sich alles ändert...
Der letze landwirtschaftliche Vollerwerbsbetrieb
19.27
Wie de Landwirtschaff sick ännert Als fröher de Lür noch mit ehr Ossen ober de Länner tögen, um
se to beackern, wör de Landwirtschaff noch grod an bleien.
Alle man würn se inne Landwirtschaff to gange För fast alle Lür ubbn' Dörbe wör de Landwirtschaff
ehr Haupterwerb, mit denn se ober de Runden körnen. Alles wür noch per Hand makt, ob dat nu dat
melken von de Keih wür oder de Amte up'n Lanne. Ton Beispiel de Zuckerröben, se mössen bit to de
Arntetied hackt wern, denn würn de Blattköppe afschlahn, denn mössen se noch mal wedder hackt
wem und denn er's würn se mit de Hand utkrägen. Nu mössen de Burn alle Zuckerröben mit de Hand up
en Hänger lorn, um se noa Huse to bringen. Hier hebt se de Zuckerröben, wedder mit de Hand, ob en
Lasswaagen loard, de de Zuckerröben denn wechbröch. Hüde geiht dat alles en bedden schneller, in
dem enfach en Vullarnter de ganzen Zuckerröben mit en Zug ud'n Bodden hoolt. Ok bie de
Getreidearnte mössen de Lür alles mit de Hand moggen. Abe ok de Tracktoren hebbt sick ännert.
Ganz froher geft noch go'kene, abe de ersten wür'n ob plattdütsch segg de Roasenmeier von
vn'daage. Denn de Roasenmeier von hüde hebt mehr PS als de Trecker fröher.
Doa sick de Landwirtschaff abe kum noch lohnt, rüstet jümme mehr Burn ern Hoff aff oder hört ganz
ob. Ok in Husteer kann man dat marken. Dat gif hier noch dre Burnhöbe, de "richtig"
Landwirtschaff bedrieft. Dorvon sünd blos noah Peimanns, de in Vullerwerb arbeiten doot, de anderen
beiden, Hoppens und Ottens, sünd Näbenerwerbsbetriebe. Abe ok "Peimanns Hoff" hört in Sommer mit
sien Vullerwerb up und mokt mi Näbenerwerb füdder.
För ungefähr dartig Jaaren ha Husteer noch etwa 250 Keih. Vondage sünd dat blos noch 20 Stück.
Wenn Peimanns ehre in Sommer wechgoat, denn blieft bloß noch Hoppens ehre 8 Keih öber. Ottens
hebt noch etwa 100 Schwiene in Stall stöhn, de anderen beiden hebt go'kene Schwiene mehr.
Füdderhenn hebt se abe noch alle der Ackerland. Tja, bald is dat ok hier up'n Dörbe sowiet, dat
de lötschen Kinner dat Veeh blos noch vonne Bilder kennt.
Dirk Bröer
Datt kann fall'n, as't schall!
Wohre Geschichten ut Mattfeld un ümto
21.24
Datt wöör sömmerdags. De Vömmdag wöör all heet wa alle Döörns to Huus stünnen speerangelwiet apen. Boyers Mudder in
Lötjenbössel stünn in ähre Köken un seem in en Kaakpott up'n Herd dat Vizebohnenstippels mit Essig un Mähl an. Up eenmal
keek en Landstrieker in de Döör rin. "Na, hest smache? Hest buten woll watt raken, nich wohr? Fröög Boyers Mudder em.
"Kannst geern en Slag vull Zupp'n kriegen; is noog door!", meen se wieter fein stellt un röhr doorbi jebrig in ährn Pott
rüm. "Datt kann fall'n, as't schall" geef ähr de Keerl to Antwuurt. Do dreih se sik rüm un greep sik en Teller ut de Bürd
un füll em en önnich SIeef vull Zupp'n rin. As nu de Buttjer so jebrig an Läpeln wöör, sette Boyers Mudder sik bi em daal
un fröög neeschierig na, wat dat woll to bedüden hat harr, äs he vörhen meen: "Dat kann fall'n, as't schall." Do möst de
Straatenkeerl grienen und druckste watt rüm. Denn läpel he sien Teller rein un kööm nu irst langsaam door mit ober: "As
ik vörhen in't Döörlock stünn un Se so öbern Pott an röhrn wöörn, hüng door en groden Drüppen an joe Nääs. Wöör de in den
Pott rinfall'n, harr ik nix äten möch. Se reten abers den Kopp bin Tellergriepen rüm, do füll de Drüppen na'n Footbodden
daal."
Boyers Mudder ähr roet Gesicht glei noch mehr up un se Sprung ganz fuchtig von ährn Stohl up. "Du Fläätangel, Du! Watt
mutt ik mi door nu anhöörn!! Frei Di, dat Du de Zupp'n in'n Buuk hest, süss harst keen mehr kragen, Du! Du!", fuchel se
upgerägd rüm. "Dankschöön, beste Fro. Hett mi bannig goot schmeckt." Doormit wöör de Buttjer ok all ut de Döör.
Homfeld's Lotti.
22.10
Dat güng an en laten Abend in Dunkacks ähre Gaststuv all ganz hoch her. Poor Sangesbröer von de "Germanen" spölen sik na'n
Öben de Kählen rein un wöörn mit de Kortenspälers öber de Politik un Dörpklatsch an disketeern. Ok von Holl'n Dirk seet
hier mit'n poor Mannslüe de bi jem to Huus upstunns för'n Herforder Onkel wat to bewarkern harrn. Düsse Keerls harrn na
Fierabend meisttiets Lust poor to drinken un noch irgentwat ut to fleihn. Dirk wöör mit Spaaß doorbi un frei sik jümmer
bannig, wenn he nee Bekannschup maken könn. "Kiek jo dat an! Door achtern sitt us nee Kanter!" wöör he wies worrn. "Wat
seggst door? En Karkenmann in'ne Gaststuv?" wunner sik wen. Buster wer: "Minsch, de hett ok all´n poor "intus"!" "Wat mag
denn dat bloß för en Minsch wäsen?" fröög annerseen.
Do nöhm Dirk sien Beerglas un slender na den sien Disch hen un spröök em an: "N'abend, wi kennt us jo noch nich. Se sünd de
nee Kanter, nich wohr? Gefallt jo dat bi us in Mattfeld?" De anter em ganz fründlich: "Danke, für den Anfang schon sehr
gut. Die Kirche liegt schön nah bei der Wohnung und ..." "Un de Gaststuv noch dichter bi!" füll Dirk em in't Wuurt un grien
doorbi. Fröög denn wieter: "Wonäm kaamt Se denn her? Hebbt Se all jümmer dat Orgelspälen daan?" "Die Musik ist mein Leben!"
wöör doorup de Antwuurt. De annern körnen nu ok neeschierig nöger un setten sik bi jem daal. "Frieda, schenk us all´n Sluck
in, wi mööt den neen Kanter kennenlehrn!" "Seggen Se mal, dat Örgelspälen is doch goornich so eenfach“, woll nu ener von
em wäten. "Das stimmt schon, man muß ziemlich musikalisch sein um so ein großes Instrument zu beherrschen“. “Na, denn
Prost!" "Vertellt Se us mal, kann man bloß Choraals doorup spälen, nix anners?" "O, gewiß auch andere Lieder!" "Mann, dat
is jo intrezannt! Frieda, bring us noch'n Sluck!" "Hebbt Se denn dat all mal daan, wat anners doorup späält?" fröög nu
wen. "Ja!" "Künnt Se denn ok'n Walzer up de Örgel spälen?" wöör de nöögste ganz neeschierige Fraage. "Ja, natürlich.“ „Dat
glööv ik nicht!“ "Wohraftig, Keerl? Frieda, bring noch ne Runde!" De Kanter möök sik ganz risch: "Klar kann man das!" "Dat
nähmt wi jo nich so eenfach af!" "Künnt Se us dat nich mal vörmaken?" "Manto, wi gääft noch een ut, wenn Se dat doot!" So
günn dat Besnacken un Toschünnen hen un her.
Nu grien de Kanter un greep in siene Jackstasch. En groden Slöötel töög he doorrut: "Hier, ich kann zu jederzeit in die
Kirche kommen!" Do Sprüngen alle de noch bläben wöörn up, un röpen: "Keerl, denn bloß glieks hen na de Karken un bewies us
Dien Künnen!" Doormit güng't af na buten.
So biestern vor lange johrn, dat wöör all wiet na Middernacht, en Trupp Mannslüe öber den düstern Karkplatz na de
Karkturmdöör to. Dat apensluten fung schon eer furts un ok dat Lichtanknipsen, doormit de wakkeln Been ahn to falln de
Treppen rup to de Örgel henfünnen. Wat denn kööm, dat möök de duunen Anstifters baff! Mann oh Mann, de Kanter wöör
wohrhaftig musikalisch! Bums up de Stäe harr he den Knoop förn Blasebalg to faten un kuum dat he daal seet un in de Tasten
gräpen harr, brüsten all de schönsten Walzermelodien dör dat grode halfdüstern Karkengewölbe.
As sik de lesde Ton na düt beruuschen Spääl in den hogen Ruum verlaren harr, keek de Kanter seine Kumpaans stolt öber sien
Künnen an, Nu woll he jem noch dat Tohoopspääl von de Registers, Manuaals, Pedalen un Piepen von de Orgel verkloorn un wo
dat so alltohoop in dat groot Gehüse inbett leeg. "Bett" harr he seggt!! Dat wöör en Stichwuurt to en nöchtern lnsicht.
"Wi mööt ganz nödig na Huus un to Bett!" Do güngt mit unsekern Gang de Treppen hendaal. Vör'n Turmutgang hüng de
Schaltkasten för dat Lüerwark. "Kiekt jo dat an! Dat hett all use Herforder de Karken spendeert!" röhm von Holl'n Dirk.
"Nu mööt keeneen mehr ton Lüern de Strenge tehn. Paßt mal up, so eenfach geiht dat nu!" Doormit greep he in den
Schaltenkasten rin. Glieks doorna güng en Bäbern dör den Turm, de Klocken setten in ton Lüern. Luut dröhn ähr Klang öber
dat slapen Dörp in de düstern Nacht rin.
"Ik weet nich, ik weet würklich nich wat door vunnacht los wäsen is“, schüttkoppde annern Morrn Dunkacks Oma bi'n
Kaffeedrinken. "Kann een so wat drömmen? Irst höör ik luut Walzer, ja, denkt jo: en Walzer! up de Örgel späten, en
Ogenblick later lüern ok noch de Karkklocken! Dat mutt mi aber doch alls drömmt hebben, denn um de Tiet s'nachts is doch
ni nich nüms mehr in use Karken!"
Homfeld’s Lotti
23.10
Das is so vor seßtig johrn midden in de Kriegstiet wäsen. Doomals wähn noch de Snieder Wessel up den Mattfeller Stühr
schreeg de Möhln gegenöber. In de Schummertiet pedde de jümmer na Königs Huus hendaal. Dat wöör för em de Freegang na dat
Stillsitten in de Sniederstuuv un de Gelägenheit, dat Neeste to höörn oder wieter to verteilen. Seten bi Königs noch
annere Mannslüe, wöör ok mal Körten späält. Königs Opa harr jümmer Lust un Tiet för so wat. Snieder Wessel un siene Fro
harrn to ähre Zagen ok en Zägenbock in'n Stall stahn, den Gemeenebock. Dat wöör en staatschet Stück Veeh un "Paul" harrn
se em nömmt. Wer bi jem vörbifööhr, hööl sik de Nääslöcker to. De stünk noch mehr äs teihn Meter gegen Wind.
Düsse Gestank stöör de Stührschen Jungs un Deerns keen bäten, äs se sik en Spaaß mit den Zägenbock maken woll`n. So schöben
se den Sticken von den Bock siene Stalldöör bisiet un versteken sik achtern Knick. De sehg nu ganz verwunnert to so later
Stünn siene Freeheit, fünn ober, as süss, buten keene Zääg. So maschier he irstmaal von den Hoff raf un besnööf den
Steenwech. Sien Meckern klüng as de Fraag: "Wo bliff mien Herr?" Nu günnt up den Mullwech rup, door leet sik dat weeker
lopen, abers to sehn wöör hier in Düüstern jo ok nix. Do kööm gentsiet up den Paddwech en Radföhrer mit Dynamosnurrn un de
vörschräben afblend Lampen nöger. Dat wöör wat för den neschierigen Paul! He smeet den Kopp risch up un mecker de Lucht in
de Mööt. Mit en "Huuch!" un groot Gekriesch bleef dat Fohrrad stahn. Mit "o Gutteguttegutt!" wöör't fix ummedreit un denn
bloß noch dat roe Rücklicht to sehn. Dat keek Paul ganz verdattert na. "Wonäm kööm de her?" klüng nu sien Meckern. Nüms
geef em doorup Antwuurt.
De Jungs un Deerns achter Knicks un Büsche swegen, um sik nich to verroern. Doorbi harrn se to geern luuthals lospruscht
vor Lachen. Mannomann, dat Minsch äben harr jo wol den Döbel to sehn kragen! Nu luern se neschierig, wat woll Wessels Vader
möök, wenn he wüß, dat sien Paul in Düüstern up de Straten lööp. De Snieder wöör, wo an allen Dagen in de Schummeree, bi
Königs, un sien Fro seet to Huus in ähre Dönzen. En von de Deerns möß bi Königs an't Stubenfinster kloppen un em Bescheed
gäben. De Snieder kööm do glieks ut't Huus rutsetten un rönn mit sien strohutpulstern Holschen den Mullwech daal un Königs
Opa achterna. Se höörn Paul up de Strafen rümmemeckern. Doch de verjöög sik von dat Holschenklötern un neih mit Ketuun an
jem vörbi un bleef achter Wessels ähr Huus verswunnen. "Stine!! Höölp!" böölk de Snieder na sein Fro. Do keek de just so
verwunnert ut de Halfdöör, äs vörhen de Zägenbock ut siene apen Stalldöör. Mit vääl Gedüür leet de sik tolesd mit dat
vertroote "Paul, Paul" ton Turüchkamen bewägen. As Königs Opa den Bock vor sien Stall upmöten woll, rutschde he von den
schreegen Grasuurt in de Wätern rin, de doomals noch twüschen Wessels Huus un Ramakers Tobeck vörbi flööt. Mit
klattschietnatten Fööten un Boxen krööp he rut. Da wöör to vääl! Furts up de Stäe möök he sik up den Wech na Huus un lööt
den uprägten Snieder alleen stahn. De könn noch jümmer nich begriepen, worum he de Stalldöör nich önnich toschott hat harr.
De Jungs un Deerns höörn Königs Opa den Wech hendaal pedden. Bit na Huus hen geef dat quatschnatte Schohtüüch bi jeden
Schritt en quietschen Luut af. Twüschendör höörn se em quöchen. Do wöör jem bang, dat he'n Snööf un en slimmen Hoosten
kreeg. Denn kööm dat viellicht noch rut, wat se utfleiht harrn un dat geef seker en Mors vull!! Is abers nich rutkamen! Nu
irst is't verteilt un upschräben woorn! Von düsse Stührschen Leegheiten in de Kriegstiet kannst Sieten von vullschrieben.
Wat wäät Küpker Brämers un Königs Jan doorvon noch to vertell'n! Abers Königs Jan hett us nu all verlaten.
Hamfelds Lotti
23.19
Tietzläbens sünd woll Leegheiten von de Kinner utfleiht woorn. Ok de beiden Vaders von de Nömmten in de ersten Geschicht
hebbt all ähr Deel in ähre jungstied utfräten.
Wat Jan Brämer un Jan König ähr Vaders wöörn, de ok beide "Jan" heeten hebbt, de woll`n mal in de Schummeree heemlich bi
Saadler Schlöndörps up'n Stühr in't Kellerfinster stiegen un sik poor Appels von de Bürden stibitzen. Jan König sien Vader
Jan harr de längsten Been un steek vorsichtig irst een in't Kellerlock un söcht na wat Fast to'n Stahn. Sien Foot fünn wat
Hartes. Do pett he wiss to un woll dat anner Been natehn. Op eenmal lööp em wat Natts in sien Schoh. Do möß Brämers Jan sien
Vader Jan, de up de Luur stünn, em flink ruthelpen. Igitt! Sien Foot un Böxenbeen stünken! Door harr he den Steen von en
Suurkohlpott to faten kragen. Nu möß he mit natten Schoh un ahn en Appel na Huus gahn.
Annern Morrn, he slööp up de Kellerkamer an de Dääl, wöör sien Kamerdöör ganz unwennt froh un hart apenräten. Schlöndörps
Vader stünn in't Döörlock. De töög tweemal mit sien Nääs deep döör un wöör mit en poor Schräe an Jan sien Bett. "Du Flägel!
Du büst et wäsen, de in usen Kohlpott pett hett! Ik kann dat rüken!" doormit tööch he de Bettdääk bisiet un "batz, batz"
harr Jan wecke vör'n bloten Mors sitten.
Hamfelds Lotti
24.27
Dat mööt in Lötjenbössel 1921 in de Wiehnachtstiet rüm wäsen hebben. Et füng an schummerig to weern, äs Hamfelds Vader von
de Dääl up den Huusfluur güng un dör dat Stubendöörfinster all Licht brennen sehg. Un wat günn dat binnen hoch her! Düsse
Lümmels von Kinner möken wat se woll'n, wenn se mit Lene alleen dat Seggen harrn. Um düsse Tiet all de Lucht an to knipsen,
dat hööl he schier för en Verasen! Sik doorto so ahnleddig antostellen, dat wöör doch de Hööchte, wo Mudder just nu in
Brooksen den Wiehnachtsmann drööp, um mit em ober de Geschenke to snacken.
De Lene harr keen bäten Rääson in den will'n Hopen. Door möß he nu woll mal mit de Kloppietsch twüschengahn, dücht em.
"Nä!" schööt em up eenmaal in, dat geef um düsse Tiet jo noch en annern Weg, jem bi to kamen. So güng he lies up de Dääl
trüch, un denn wieter na'n Swienstall, um door dat Swienfoor antoröhrn.
Schmidts Lene von de Bösseler Heide, de doomaals bi Hamfelds hülp, seet mit en Spinnrad in de warmen Stuben un scholl vor
de Melktied de Kinner höen. Gootmötig leet se mannich een Unoort dörgahn. Doorför möchen de Kinner düsse tröe Seel von
Deenstdeern to geern lie'en.
Upstunns wöörn se würklich to ahnleddig. Friedel un Jan stünnen baben up't Sofa un smeeten sik mit Küssens un wrangeln rüm.
Jan harr all de Lucht anknipst, doormit he bäter dräpen könn. Doorbi könn Vader dat ton Doot nich utstahn, dat dat
elektrische Licht för nix un wedder nix brennen dö. "Papa schimpd!" rööp Elli ganz upräägt un duukte sik achter Lene ährn
Stohl, doormet de Küssen ähr nicht dröpen.
Up ene Footbank seet de löötje Erich. He klatschte vor Freid ober de will'n Bröer egaalweg in siene Hänn. In en Kinnerwagen
slööp de Jüngste von den Koppel. De leet sik von dat Rementern nich stöörn.
"Kinners, Kinners, nich ganz so dull!" güng Lene nu doch doortwüschen. "Wenn de Wiehnachtsmann düt höört un sütt, bringt he
jo goornix!" möök se jem bange.
Wo as geropen dö't up eenmaal an't Finster kloppen. In de Stuben bleben se alltohoop stief Sitten un stahn, so harrn se
sik verjagd. Do kloppte dat nochmaals un ene deepe Stimm fröög: "Sund de Kinner hier woll oordig?"
Jan füng sik toeerst un woll an leefsten dat Licht utknipsen, rööp denn aber ganz abertüügt: "Wiehnachtsmann, dat sünd wi
jümmer!" "ja, ja, sünd wi!" stimmde Friedel to. Dat klüng abers nich ganz so seker un he rutschte von't Sofa. Erich harr
sik an Lene rankrapen. Dat wöör för em nich to begriepen, worum siene groden Bröer up eenmaal so schelu wöörn. In düssen
Momank sehg Elli ene Schangs för sik un rööp ganz wichtig na dat düstere Finster to: "Wiehnachtsmann, ik kann all'n Gedicht
upseggen, schall ik?" "Dat freit mi, Deern" kööm de deepe Stimm von buten. "Doch laat man eerst, ik mööt noch wieter!
Seggt mi nu leber, wat ik jo to Wiehnachten bringen schall!"
Ehr sik de Kinner na dat Verjagen to Ütern troon, klüng dat luut un hell ut Lene ährn Mund: "Wiehnachtsmann, ik will'n
Keerl." Buten bleef dat still, De harr woll keene Antwuurt doorup praat. He könn ok reinweg vor Gniggern nich snacken, so
harr Lene ähr Anlirgen em verdattert. Ahn noch de Kinner ähre Wünsch to höörn, sieek he na'n Swienstall trüch.
Un denkt jo, de Lene hett würklich en Keerl krägen! Woll nich glieks to Wiehnachten. Doorbi wöör se all so wat äs ene
"laate Deern".
Ährn Hartenswunsch hett den Friedel so imponeert, dat he düt Beläävnis nich vergäten un noch faken verteilt hett. So könn
de, de doomals in den Kinnerwagen slööp, düsse Geschichte täämlich achzig Johr later upschrieben.
Hamfelds Lotti
Stimmt, stimmt, seß mal seß is dartig!
27.4
Dat was ok maal so'n Snack in Mattfeld. Wer Kuhlmanns Heinrich un sien Plünnenhannel kennt hett, weet Bescheed. So täämlich
vor Nägnteihnhundertdartig rüm un noch ne Tiet lang na'n lesden Krieg wähn Kuhlmanns Heinrich un siene twintig johrjünger
Fro Marie in't Mattfeller Armenhuus. Se harrn en Söhn un'ne Dochter.
Nich bloß ähre witten Zägen hülpen jem to'n Utkamen. Heinrich Vader, he was al siet Achteihnhunnertverunsämtig up düsse
Welt, töög mit'n Handwagen öber de Dörper un sammel Knaken, Plünnen un Oltiesen in un verköff dat denn füdder. Bi Günthers
an de Schüün harr he en Lager. Wat em de Lüüd so anbeern döön, steek he sortwies in en Sack. Dütt hööl he denn an en Haken
von ene Uphangwacht hoch un lees von de Schief de Pünne af, de de Wieser dorup angeef. „Stimmt, stimmt, seß mal seß is
dartig“, wöör sien Snack dorbi. Nu wüß he, wat to betahlen anstunn. Den Bedrag möß man annähmen. Mag wäsen, dat he öbern
Duum taxeert hett, ansmäärn woll he abers nümms. !n düssen Hannel güng't domaals um Pennjes un Groschen. Wenn't lesen woör,
brocht ok maal poor Mark in.
In de Sömmerfeerjen löpen geern Jungs plattbarft mit em un tögen sien Wagen. Lackmanns Fidi vertellt, he hett sien eerstet
Geld in Läben dör Ooltmaterial verdeent. He spääl in sien Kinnertiet faken bi Opa inne Heide, de dicht bi't Armenhuus
wahnen dö. Fief Pennje harr he un sien Fründ von Kuhlmanns Vader krägen, wenn se den Handwagen bi ne Tuur tögen. Dat was ok
maal'n Groschen wäsen, wenn de Hannel wat inbröcht har un se swoor wat tehn mösten.
An den nägten Oktober Nägnteihnhunnertundreeunveertig, midden in'n Krieg, kregen Kuhlmanns ene ganz trorige Last up'n
Handwagen to föhrn. Se mössen ährn doden Söhn von Büngelshüüsen her na Huus halen. Bi Bäcker Klausen harr man em dahlleggt,
nadem he von ene Granaten tweiräten worrn wöör. Twölf Johr was he eerst ölt un nu al dootschaten, ahn an de Front to möten.
Dat was so kamen: Daagsvör was öber't Mattfeller Feld, täämlich na de Windmöhln hento, up Busen Land en Feendfleger bi en
Luftkampf afstörrt. Mankeen Mattfeller un Utdörpsche weet noch vääl von düssen uprägten Naamdag to verteilen. För de
öllern neeschierigen Schooljungs was da ne afmaakte Saak, dat se na de School partu den Fleger ünnersöken mössen. Se fünnen
noch Munitschoon dorin, de bi't Tofaten krepeer un Kuhlmanns Jungen drööp. Klausen Bäcker was dat nöögste Huus, doch nümms
könn em helpen, he was doot.
De Heidjer Nabers hebbt dat grasige Ansehn nie vergäten, as Kuhlmanns Heinrich un Marie mit ährn Söhn, de mit apräten Lief
verdwaß öber den Handwagen leeg, na Huus kamen sünd.
Na düssen swoorn Slag bleef jem bloß ähr Deern, de nu in Brämen wahnt. In Mattfeld bleef Kuhlmanns Heinrich sien "Stimmt,
stimmt, seß mal seß is dartig" bit wiet na sien Doot henweg en spaßig Snack, wenn Minschen sik nich ganz eenig wöörn.
Homfelds Lotti
Von de Tuschendörper Windmöhlen un sien Ümto
28.29
Nicht de Feldmöhln is hier meent, nä, dat is de, de mal ne tietlang in Lührs Moor ande Gieschenstraat stün nun Lührs -
Fiddelken tohöör.
Man mööt sik wunnern, up wecke Landkorten sütt man düssen Standoort noch jümmer inteekt. Dorbi
wöör dat doch bloß, so to seggen, ne "Privat - Möhln" un keene Arvtinsmöhln, woans de achtert
Mattfeller Feldland. Keene Interesseerten höörn hier to, woans to de Dörpsmöhln. Se was ok nich in
Konkurrenz to annere upboot worrn, woans de Stührmöhln. Se scholl man eenfach för jem sülm mahlen, so
harrn Lührs - Fiddelken sik dat dacht. Wer weet, villicht harrn se Arger mit den Müller un wolln sien Hickhack mit de Dörpsmöhln ut'n Weg gahn. De
Lust ton Müllern leeg jem in de Familje, denn de Eeßendörper Windmüller stammt ut ähr Huus.
Dorbi wöörn de Fiddelkens all siet twe Generationen Timmerlüüd in Tuschendörp. So mannich een
Bowark hebbt se in täämlich hunnert Johrn in de Ümgäbung upsett. Ähr Bomeisterteken kann man
vondaag noch an vääle öle Fachwarkhüser afläsen. 1879 stürf de leste Timmermann un de
Fiddelken wöörn nu bloß noch Buurn up ährn Brinksitz.
Woll all vördäm hebbt de Bolüüd, as't winterdaags nich vääl to timmem geef, düsse Möhln
up'n eenstelligen Hoff in Ohe, en "Bahrs" mit Naam to egen, afbraken un up langmaakte Wagen na Tuschendörp
ranföhrt. Dat Ohe leeg twüschen Harpstäe un Winkelsett recht eensaam. Nu kreeg de Möhln ährn
Platz in de Wisch, de Lührs Moor nömt wöör. Dat was täämlich na't Huus to, woans man dat
up de Landkoort von 1897 inteekt sütt. Wokeen Johr se dor upstellt worrn is, weet bither nüms so recht. Pastor
Twele hett in siene Mattfeller Chronik nix von eene Windmöhln in Tuschendörp upnömt.
Thiesfeld - Meyers Friedrich, von Huusnummer 19 in Tuschendörp, hett de Möhln noch kennt. He was 1906 boorn.
Thiesfelds Vadder hett 1992 verteilt, de Möhln wöör nich hoch wäsen un harr slank utsehn. Up dat Bild
von de Harpstäer Tiet, dat vor Johrn bi Böschen Hartmut upduukt is, sütt se mit Strohdack recht dunknaakt
un old ut. An eene Galleree is de Steert woll von de Eer ut dreiht worrn. Bither hett keen Foto ähr Utsehn na dat
Umstellen wiest. Nu keken de Flögels jümmerto na Westen hen, woher de Wind jo meisttiets kummt un leeten sik
nich mehr dreihn. Weih dat düchtig öber't Feld, könn mahld weern. Dat hett licht för den Upboer sien
Gebruuk ton Brootbacken un för't Swienfoor reckt.
Gräpels Dirk von de Ackerhööbe, he was Jorgang 1910, wüß sik bin Nafragen ok noch up de
Möhln to besinnen. Wenn he in´t eerste Schooljohr smorms öber dat Mattfeller Feld na de School gahn
wöör, harrn sik bi Wind de Flögels dreiht. Trüchoors was he up den Henweg gahn, um dütt Dreihn
antokieken un bi de Bummelee fast to laat kamen. He meen, jüst so as Thiesfeld Vadder, dat de Möhln twüschen
1916 un 1918 rüm afräten worrn is. Dat was in den eersten groden Krieg.
Knops Heini weet dörch sien Vadder un Opa, de beide Vorsteher in Tuschendörp wäsen sünd, ok naoch von
de Tiet to verteilen. Thiesfelds Vadder hett seggt, se wörrn mit ähr Kuurn ton Mahlen na de Feldmöhln
föhrt oder schaben, an Lührs ähre andaal. Knops Heini meent, af un to harrn de nögsten Nabers bijem ok
mal'n Sack vull twei krägen.
In de roor Kriegstiet was't woll swoor de Möhln to wohren. Uterdäm läber siet 1912/13 rüm dat nee
Werserwehr in Dörbern elektrischen Stroom öber anslater Transformators in de Umgäbung. Mannigeen Buurhoff
un Huusholt harr all kött vörn Krieg en Anslutt socht, ok in Tuschendörp. Dorüm hebbt Lührs den
Mahlgang up de Dääl stellt un woll'n nu mit'n Motor mahlen. Dat Gebööd hebbt se afbraken.
In de Kuhlns ümto fünnen de Kinner, un de woll grode Lüüd sömmerdaag, de Schangs to'n Buuk natt
maken. Dat was domaals in Tuschendörp ähre Badeanstalt. 1932 sünd se mit Eeer utfüllt worrn, seggt
Knops Heini.
Thiesfelds Vadder Friedrich wüß ok, dat in de twinniger Johrn von lesten Johrhunnert bi de Kuhln noch een Rest
von en lütjes Huus stahn harr. Do hebbt fröher de Falldörps as Hüüsling in wahnt. Nu harrn se den
Brinksitz Nummer 11 to egen. Dat is dat Anwäsen, wat vondaag »Vörn Dörp 5« de Weißings tohöört.
Hamfelds Lotti
04.06
Wi sünd ja all mal jung wesen un hebbt dat mitmaakt. Wenn't Overall gröönt un bleiht, sünd ok de Jungs un Deerns "von
hüüte" wie ümdahn un sliekt een achtern anner her. Vergeeten is de "kaputte Welt", de sik ja nu ok mit'n Mal vo n ehr
besten Siede zeigt.
Ok, wenn jümmers mehr vandage eerst'n "Test'-Tied inleggen doot, wiel'n man ja nu nich'n Katt in'n Sack kööpen deit un
eerst "ja seggen doot", wenn se meent, datt se dat Prädikaat "sehr gut" geven künnt, gifft dat doch jümmers mehr Lüüe
wedder, de meent, datt sik veel "to tweet" lichter dreegen lett, just so, as't ok denn glieks 'n duppelte Freid is, wenn
"Freid opkamen deit" (as'e vandage seggen doot).
Aber eh't sowiet is, heet dat ja mal, de Richtige to finnen. Nich jeder
hett ja nu mal dat Glück äs wi, datt wi de beste Froo von'e Welt funnen hebbt. Un de Tieden sünd ja nu ok lang vörbie,
wo de bucklige Verwandschopp de jungen Lüüe tohobesnackt hett. Szü, un dat weer denn ja ok nich jümmers de eerste Wahl, de
dabi ruutkamen is.
Na, ja, vandage künnt de jungen Lüüe sik ja meist wat mehr Tied laten, dat heet, wenn da keen "Uul" seeten hett. Aber
eenfacher is't ok woll noch nich worn. Dat geiht ja nu nich jümmers bloß na't Utsehn, denn de glattsten Deerns weert faken
de swattsten Froons un wer mag sik woll mit so'n Slurtje sehn laten?
Szü, un de ruugsten Fahlen wert faken de glattsten Peer. De, de Mudder to'n Fründ hett, geiht mit de Dochder uut'n Huus,
seggt man ja, aber ok ja, dat faken 'n flietige Mudder 'n fuule Dochder gifft. Ja, un 'n Engel op'e Straat is mannigmal
'n Düvel in'e Kaat.
Ja, dat is woll so: Freen is keen Ossenkoop. Grad wi Plattsnakers hebbt ja 'n ganze Reeg Namens för so Froonslüüe, de sik
keeneen wünschen deit. Wer well ok woll'n Häkelteve, de jümmers an nörgeln is, äs Froo hebben, oder 'n Dörpdrive (anner
seggt da ok Rullschhe oder Dörpdräge to) oder 'n Struntje (ok Nurtje) oder 'n Rappeltasch un Plötermöhl. Szü, un wer von'e
jungen Deerns well woll'n Queeskopp oder Bullerballer äs Kerl? Doch woll genau so wenig, äs 'n Drööpsteert, Giezknuppen
oder Klutenpedder?
Szü, un wenn’n dat allens nich von den oder de Leevsten seggen können, is all veel hulpen. Man seggt ja ok, dat is keen
Pott so scheef, äs da keen Deckel up paßt.
Szü, un liekeveel, ob dat nu 'n "Hochtied in Witt" mit Hochtiedsglocken un so oder 'n Pulterhochtied (wo dat meeste Opsehen
von'n Pulterabend makt warrt) von warrt, alltohoop wünscht wi jem dat Beste. Szü, un denn weer dat ja goot, wenn denn de
Lüüe, de ja nu mal von Huus ut neeschierig sünd, ob sik de Richtige funnen hebbt, an den Snack denken dän, de meent, datt
bis Leeveslüüe de Drittmann över is.
Hamfelds Lotti
Een öbermaten wichtig Ünnernähmen
29.24
Dat was Vörjohr 1945 un de Krieg just tu enn. De groden Lüe harrn um düsse Tiet vääl Sorgen um ene unwisse Tokunft. abers
de Kinner harrn all en neet Vergnügen fünnen.
Wat verstaht Kinner von de Not um en verlornen Krieg; se sünd jung, wüllt spälen, wat beläben un mal dummet Tüüch maken.
So harrn sik de gröttern Jungs in Loge un Tuschendörp. Sudholz Heini voran, all Benzinkanisters bi'n Tommy "organiseert".
Seß oder nägen Stück wöörn tohoop bunnen. Dormit schippem se up den Sandpott vor Siemers Fuhrn.
Dat möök abers en lötjen Bengel grode Sorgen, denn Böschen ähr Hans-Hermann möß sik von Öberut düssen Spaß ankieken! He un
sin Broer Hartmut wöörn eenfach noch nich för vull nahmen, dor mitmaken to dröben. Dat günn em ganz gräsig na, den so wat
to'n schippern möß he doch ok hebben! Dree Kanisters genögen to'n Swömmen un upsitten. Dat harr he all mitkrägen, up'n
Meierkamp in Mattfeld legen düsse Tanks hoopenwies rüm. Da könn man sik weghalen, sään de groden Jungs. Dorhen möß he nun
sik wecke halen.
Vader was noch nich ut'n Krieg torück un bi Mudder kööm he mit sien Vörhebben slecht an. Dat wöör nich verlööft un streng
bestraaft, wenn se jem dorbi faten döön! Un ok ganz gefährlik wöör dat, de Tommy könn jem dorbi dootscheten!!
Do was´t in de Kinnerseel kloor, heemlich un alleen möß he de Kanisters halen, süß geef dat ni nich wat to schippem.
öbermaten groot wöör dat Sinnen up düt Vergnögen un leet vor nix un wedder nix Angst to. As Mudder eendaags na'n Äten to'n
Hacken na'n Lanne güng un Oma un Opa ährn Middagsslaap holen, sehg de lötje Bängel de Schangs för sien Plan. He tööch den
Handwagen ut Schuur un lä en Sack rin, den ha all stillgen bisiet legg harr. Nu wörr sin Broer dat bibröcht, dat he to'n
Tehn un Schuben mit na Mattfeld möß, wenn he ok schippern woll. He scholl nich natedden, wenn he to Huus bleef.
So tögen 1945 an en schöön Mainaamdag twe lütje Jungs, noch nich seß und veer Johr old, mit ährn Handwagen up'n Paddweg von
Loge na Mattfeld to. Up de Straten jögen de Tommys mit ähre Jieps vörbi. Ok Lastwagen mit ganz vääl Kenisters föhrn an jem
andaal. Dat geef wohrhaftig noog dorvon! De lange Weg dör'n Brook nöhm för de kötten Been un lütje Fööt mal'n Enn. An
Lütmanns ähre tweischaten un afbrennt Schüün mössen se vörbi, dat wüssen se. Na den nögsten Dreih wöör all de Möhln un
Karkturm to sehn. Dorachter leeg de Meierkamp, de grode Wisch, wo't de Tanks to halen geef.
Se fünnen dat iesern Door vor de Karken apen stahn. Nu töge se öbern Karkplatz liek ut wieter. Doch achtern Turm hinner
jem dat Steg, wo de Nääs knapp röberkeek, an't Wieterföhrn. Up de annern Siet stünnen gräsig vääl Autos un Suldaten. Wecke
löpen ok an jem andaal. Wat geef't dor to kieken! Doch up eenmaal was jem dat liekervääl, denn se kregen ährn Droom to'n
Schippern, de öbermalen nödigen Kenisters to sehn! Nich wiet af, dor leeg de grode Hopen.
Fix smeten se den Sack öber't Steg un kladdern achterna. Keeneen hööl Jem up, as se dree Kenisters in den Sack stecken un
düssen na't Steg trüch slarrten. Noch jümmers harr nüms en Scheetgewähr upjem afholen. obwoll noog Suldaten hier rümlöpen.
Doch nüms hülf jem den Sack öber´t Steg to kriegen. Se grienen un löten jem still scheerwarken bi de Mordsarbeit.
Ut'n Saal keken se röber un ok ut´n Gatstubenfenster, as se torüchs föhrn döön. Ok de schöten nich up jem un nöhmen de
Kenisters nicht ut´n Sack.
So tögen de beiden Bengels mit den bukten Sack up'n Handwagen wedder na Loge to. Mit dat Geföhl von Noogdohn un Vörfreid
wöör de Weg dör'n Brook goornich lang. Wat en Glück, in Loge stünn nüms up'n Hoff un sehg jem kamen! Wohenn mit den Schatz?
Achter de Schüün füll he up. Twüschen Tunn un Meßhop wöör en Verstääk. Fix dorhenn, den Sack röber un den Handwagen in't
Schuur. Nu harrn se dat schafft! Oder doch nich ganz?
Mudder harr wat swaant, as de Jungs un de Handwagen nich dor wöörn uns sik slimme Sorgen um jem maakt. Se kreeg dat
Ünnernähmen rut un lööt ähre Angst un Uprägung nu mit en Donnerwäär up jem af. Doran kann Hans-Hermann sik noch mehrst
erinnern, as an de ganze Handwagentour! Hartmut weet nix mehr von den langen Marsch un dat Aanwäär achterna.
Abers an dat Schippern up'n Sandpott laterhenn, dor kann he sik up besinnen. Dat harr Mudder denn doch tolaten. Wo de
Tommys so nahsichtig wäsen wörrn un sik seker öber de lütjen Bengels önnig en högt hebbt, könn se den abermalen groden
Hartenswunsch von ährn Ölsten nich mehr afslahn.
Hamfelds Lotti
31.23
To't Jubiläum von de Steern - Afteek mutt noch wat vertellt weern, wat de Kreiszeitung nich wiesworrn is: Fast dree Johr
was de Seeboden-Familje in ähr neet Tohuus, do stünn in Mattfeld de 800 - Johrfier mit allerlei Fierlichkeiten un vääl
Spektakel up'n Plaan. Dorto woll de junge Afteeker wat bistüürn. He könn nich bloß Pillen dreihn, he bro ok en goden
Brannwien. Twee Sorten sünd't wäsen. De Todaten wöörn geheem. De en smeckte na Kaffee, de annere na Krüter seggt de
Bromeister.
Literwies hett he düssen Sluck utgäben un kööm mit't Brennen kuum na, as all wäkenslang vör dat Jubiläum de "Kruutwieber"
schölln up domalige Tieden henwiesen, as't noch keene Afteek geef, un klooke Froons de Kranken mit Heelkruut in en Drank
kureerten. De woll'n de Afteeker un seine Fro nu dorstellen.
De Sluckbuddels stünnen as düsse Heeldranks in en Bullerwagen un Schumanns Gertrud, schöön verkledet, öbernöhm dat
Inschenken. För de wietlöftigen Fohrten na de Butendörper kööm Klausen Richard as en "Häbenkutscher" mit sin Ponywagen to
Hülp, üm dat vääle Lopen to sporen.
Wer en Geldstück, oder'n Schien (dat sünd ok 100 Mark wäsen!!) in den Pott up de Dreihörgel steek, kreeg en inschenkt to'n
Sundweern oder - blieben. Dat gefüll de Lüüd un möök jem spendabel un neschierig up de kamende Festdage.
De Innahmen güng an den neen Heimaatvereen, de mit siene Vörsitters Hans Henning Stöver un Rudolf Bode ganz bannig wat to't
Jubiläum up de Been stellen woll'n. De Bedrag könn sik an Enn sehn laten. Dat mehrste dorto harr de Afteekersluck bidragen.
Üm de Kruutwieber aftohalen, kömen de Lierndreiherschen vör dat Lostehn zabends na de Afteek. De Huusherr möß abers erst
noch to en Froonsminsch utstaffeert weern un mit siene Fro in ole Klamotten stiegen. He kreeg vöraf von ähr en BH, leet
twee dicke Appelsinen in de utbuchten Stellen plumpsen un hüng dat vör sien platten Busen. Nu sehg he mit sien langet Kleed
un'ne Wuschelhaarperück nich mehr ut as en studeerten Keerl.
De Inwahners von Mattfeld un ümto harrn ähren Spaaß an de Verkleedung von düssen Köppel, se frein sik öber de Örgelmusik
to de Maiabenden un lickten de Tungen na den Afteeker sien Sluck. Spaaß möök't ok de spendabeln Kruutwieber un de Helpers
bi so vääl Anklang un lööt jem alle Möhen un Strapazen vergäten.
Nienich het et bi düssen Tuurn un Fohrten Rägen gäben. Ok noch an den ersten Sönndag, den Naamdag mit de Karkfier,
Kaffeedrinken un Posaunenblasen up'n Karkplatz, bleef't dröög. Sünst abers kööm dat orrig slimm bi Fierlichkeiten up dat
grode Telt in'n Echterkamp daal plattert un de Schoh bleben buten in den Dreck stäken. Man kreeg't all mit de Angst wägen
den Ümtog dör't Dörp an den lesden Dag. De schöll doch to't Festenn de Attrakschon von dat Jubiläum weern, denn dartig
Köppels ut de Karkgemeen woll'n in ole Kledaaschen un Uniformen mitmaken. De Kruutwieber un de Dreihörgel schölln sik to'n
Dank för de inbröchten Geller achtem ansluten. Wohrhaftig, so as se't wennt wöörn, füll ok an düssen Sönnabend naamdag Enne
Mai 1979 keen Rägendruppen up den grootoortige upmaakten Ümtog mit de Dorstellers von Läbensoort un Tostänn in fröhem
Tieden un vääl annert Spektakel!
An düssen Dag was de Afteekersluck nich mehr dorbi. He harr sien Deenst vörweg dahn un vondaag bi sovääl Lüüd ok nich langt.
Laterhen hett de Afteeker sik noch annere Brannwiensorten infallen laten, so as den "Möhlensluck", "Swarmer Gählbeen" un
den "Postkutschersluck". Alle sünd mit Todaten brennt, de he nich verraden deit. Dor is doch woll wat von de
Kruutwiebergeheemnisse in em na bläben!
Hamfelds Lotti
So kann´t en ergahn
oder: Wat en Froonsminsch so to Nütten is
32.15
Vör 'ne Reeg von Johrn is bi Dunkacks in Lötjenbössel en Vergnögen wäsen, wo ok noch de Olen ut Dörp hengüngen. Bi Dimmers
seet annern Morrn de Familje in de Köken bit Kaffeedrinken tohoop. Ähr Vader stütt sik mit beiden Hänn den Kopp un lang
nich to. Dimmers Mudder woll ein Kaffee ingeten un fröög: "Wat is, magst nix äten?" En "Hm" kööm bloß bi em rut.
"Hest gistern abend to vääl sapen, dat büst nich wennt", meen se. "Hm". Mehr anter he dorub nich.
"Un braken hest di up'n Trüchweg, dat wöör ganz gräsig", verkloor se de Saak füdder. Do höör sik dat "Hm" verdraten an.
"Nu itt doch, dat du wat wedder in'n Buuk kriggst", nödig se em to. Do töög Dimmers Vader de Hänn von'n Kopp un dat "Hm"
klüng argerlich un sien Mund stünn apen.
"Keerl!!" schreeg Dimmers Mudder ganz upräägd.
"Keerl, dien Tähn. Wo sünd dien Tähn?" "Weet nich«, nuschel de kleenluut.
"Minsch, ik kann't mi denken! De hest du utspeet, as die öbergäben hest!"
Dormit greep se all na ährt Ümslagdook un iel dör'n Goorn na de Purten, de up den Grasweg na Garbs Huus hen güng, woher se
nachtens tovöör na Huus kamen wöörn. Dor böög sik nu ähr süß so risch Krüüz iebrig öber de Grasbülten daal un söch jeedeen
af. De Mööh was nich ümsüß. Täämlich na Garbs Huus to hüngen rosigwitt beide Deel von dat Bietwark in en groden Rischbülten.
Dorünner wöör de Verlichterung von vläden Nacht nich to öbersehn. Dimmers Mudder keek flink na alle Siet, ob nürns ähr
Söken un Doon wies worrn wöör un steck de Tähndelen in ähre Schöttentaschen. Pielrisch iel se na Huus trüch un dor glieks
in de Köken. Mit Noogdoon in Gesicht töög se dat utspeet heele Biettüüg ut de Schötten un lää dat vör ährn Keerl up'n Disch.
"Sühste woll, dor hest du't wedder! Nu itt wat!"
Hamfelds Lotti
26.15
Jan - Hinnerk wör bin ölen Böse als Knecht. Et wör na de Amte. Et wör Middag. He körn mit de Peer von Felde up'n Hoff.
Inne Dör stöhn de Buur und sär to Jan: "Det Hacklels is alle, wie möt noch eben beten Hackels schniern". De Hackelslahr
hall de Buur all von de Wand und een par Bulschen von de Hillen tagen. Nu könnt losgahn. De Buur leg da Stroh inne Lade.
Jan setde dat grode Schwungrad mit beiden Händen in Bewägung, dat de blanken Messer man so blitzden. Dat grode Gewicht
ünner de Lahr höv sik von Bodden äff. Jan legt sich önnig int Geschirr, je flinker he dreite, desto lichter güng dat.
De Buur stoppt önnig na. Dat Hackels sprützte wiet weg, vor allen de Küttens in Stroh. Do köm de Hahn mit de Höhner
anloopen, se dachten, dat wörn Körner. Mit enmal reet de Buur de Hanne ut de Maschine und sakte up de Knee. Jan könn de
Maschine garnich so flink to'n stahn bringen. De Buur kleite in dat Hackels romm. "Wat sogst du?", röp Jan. "Minsch, min
Dumen".
Jan säh nocher, he ha den Hahn mit son groden "Etwas" in Schnabel sehn - und alle Höhner achterann nan Messhop hen.
Erste Hilfe mut holt wern. Jan holte den groden Voß ut den Stall, de Säln rünner, und denn af na Vilsen nan Doktor.
Barfoot und bloß mit Hemd und Böcksen.
In Broksen up'n Moor, wo Kinner, Hünne und Höhner middags inne Sünne op de Strate leegen, bölkte Jan so lut he könn: "Not,
Not, de öle Böse geit doot!" De Doktor löt sofort anspannen. Mit sine Kutsche geit nan Bössel to. As se dort ankemen, seht
de Buur an Middagsdisch. De Hand von twee Handdöker umwickelt. Extra reine ut'n Linnenschapp, de Weste par Knöpe apen, dor
ligt de Hand schön ruhig inne, und lebbelt sine Bottermelksuppen. To den Doktor sah he: "Ik bün gliks fertig, näm se man
eben so lange Platz". "Essen Sie man erst zu Ende, wir haben ja Zeit".
Michels Fritz (Friedrich Laue)
25.24
As ik vor en poor johr'n to seeh'n kreeg, dat de Ortstofel an dae Bremer Straaten vöör de Kurve bi Süllow (sä'n wi fröher)
stünn, heb ik mi amüseert: "De heb ik as lütjen Jungen doch al mol an düsse Stäär seen". Und denn füll mi de Geschichte in,
de Mürker - Meyers Hermann dorto mal verteilt hett.
In'n April 1954, äs wi mine Öllern, min Broer und ik na Mattfeld in True'n Hus tögen (dat is vandoge Bremer Str.33), heb
ik de Tafel to'n ersten Mal seh'n. Blank an stünn en schwaddet Schild mit de Silhouette von Dütschland in de Grenzen von
1937 wo de Grenze to de DDR und de Oder-Neiße-Linie to seen wör'n: "Dreigeteilt? Niemals! - Kuratorium Unteilbares
Deutschland". - Eenige joor later stünn de Tofel bi Winkel'n Schüne (vandoge Bremer Str.11).
Mürker - Meyer's Hermann wör Husschlachter und wohnte, as wi intwünschen ok, up'n Rieekamp. As he mal wedder bi us ton
Wustmaken weer, ik weer woll so 14 oder 15 Joor olt, verteilte ik, dat mi upfall'n wör, dat de Ortstofel fröher bi Süllow
und nu bi Winkeln Schüne stünn.
Do verteilte he von die Tied as ungefähr 1952/53 de "Booplan Rieekamp" - vondoge heet dat woll Bebauungsplan - upstellt
weern scholl. Twelen Fritz, de damals Gemeendedirektor in Martfeld weer, har jem na eene Versammlung vertellt, dat dat woll
Probleme mit de Tofort to de Bremer Straten geben konn, weil dat doch ne Landesstraaten weer. As se em frogt har'n wo dat
den an leeg, sä Fritz: "Wenn nächste Wecke de Kommision ut Syke kummt, und süht, dat de Tofohrt von'n Rieekamp buten vor de
Ortschaft liggt, weil de Ortstofel doch bi Winkeln Schüne steiht, denn lehnt se den Booplan af." "Och" harn se mit'n poor
Mann segt, "wenn dat nich mehr is, denn bringt wi se füdder in Richtung Bremen". Twelen Fritz har afwunken und seggt: "Ik
weet von nix!"
En poor Abende later har Hermann sick mit'n poor Keerls - de Nomen het he domols segt, hep ik aber vergeeten - dropen. Se
harn de Ortstofel bi Winkeln Schüne bi Nacht und Nebel utgraft, up'n Puckel nahmen und achter Süllow wedder inplant.
As de Komission denn keem, har allns bestens klappt und 1955 wöörn de ersten Hüser up'n Rieekamp fertig. Hett de Ortstofel
an de Bremer Straaten nich ne schöne Wanderschop achter sik? Von Winkeln Schüne is se na Süllow, denn wedder retour na
Winkeln Schüne, und noch mal na Süllow wandert und steiht jetzt all ne ganze Tied bi True'n Huse, wo wi vor fast genau 50
joorn intogen sind.
Werner Meyer März 2004
34.23
Masemanns Vader in Nümmannshüüsen, von däm in düsse Geschichte vertellt wat, harr jümmer leege Knääp in'n Kopp, denn he
was in sien Oart un Wies een echten »Vomböll«, so as wi sien Öllernhuus in Holl'n nömen döön. Hunnert Johr liggt dat all
trüch, wat sik up ährn Hoff in Nümmannshüüsen afspäält hett.
Domaals bög an en nich so milln Dag vör de Aarnt en Landstrieker den langen Vörhoff von dat aflägen Anwäsen rup un stäbel
stracks na dat ole Buurnhuus to. Julius Vader sehg em öber de halfapen Vörschuurdöör kamen un schööf flink den Schödel vör
den Ingang. Denn slender he sachtens na de Sietdöör näben de Dääl. As dat vörn an de Döör rüddeln dö, rööp he luuthals
öber de apen Halfdöör na buten: "Is dor wen?"
He luur een Ogenblick un schott nu düsse to un güng na de Grootdöör trüch. Dör de sieden Kohstallfinster sehg he den Buttjer
na de Sitdöör tostührn. As't dor nu ruggelde, rööp he luur ut Vörschuur: "Is dor wen?"
Denn trüch up de Dääl. Dääldöör dicht maakt. As de frömde Keerl nu na vörn lööp, möök Masemanns Vader de Sietdöör wedder
apen und sien Roop "Is dor wen?" hall üm't Huus.
So güng't noch en poormal hen un her, bet de Landstrieker de Narreree leed was. Argerlich knuttfüüst he na den verslaten
Togang un harr keene gode Wöör bin Afgahn. Ahn Ümkieken leep he von den Hoff raff.
Von wäm wi dütt all'ns wäät? De Deenstknecht stünn in'n Peerstall un striegel de Peer. He hett sik bi dat Katt- un Muusspääl
still verhalen. Achterna woll he sik scheef lachen über sien plietschen Buurn un hett dütt Beläävnis ünner Lüe jummer
wedder to'n Besten gäben.
Hamfelds Lotti
35.28
Achzig Johr is't all her, as wi noch mit usen Kletschwagen na'n Brokser Markt föhrt sünd. Dar wöör Dingsdagmoirn bi Klock
teihn, halfölben. Bi Gasthuus Mues wöör utspannt un denn to Foot na'n Marktplatz gahn.
Wi fief Hamfeldskinner steken mehr oder minner in Vörfreid. De öllern Gezwister harrn schoolfree. Mudder möß jem keene
Bodders smärn. Se harrt ok so drock noog an düssen Morrn. Wi Lötjen, Erich un ik, rönnen all vör Klock säben ungewuschen
na de Straat, üm jo keen von de Peer, Radföhrers un Kutschen, de vörbitägen, to verpassen. Bi Dunkacks seten wi up de
Stangen, wo man fröher bi 'ne Inkehr dar Peerd anbünn oder turnten doran rüm.
To sehn kregen wi Peer, de to'n Verkoop na'n Markt schölln un achtern Wagen güngen. Up'n Mullweg tögen mitünner en Köppel
Peer, de to seß oder mehr, an'n Steert festbunnen, achter en armer ährnAnföhrer ganz sinnig napedden. Wi kregen Peerköper
dar fardig? Süß güngen Peer mit Leid ünnern Steert glieks dör!!
In lange Reeg föhrn up'n Paddweg de Radföhrers, mehrst Keerls mit'n Handstock vör de Lenkstangen, un up'n Plaaster de
Kletschwagen un annert lichtet Fohrtüüg, peerbespannt, mit Froonsun Mannslüe besett. Alle woll'n se na'n Peermarkt. Dorhen
woll jo ok us Vader mit us. Nich üm een Peerd to köpen oder to verköpen, wie de mehrsten Lüüd nich, nä, man möß hen un
kieken, dorüm güng't allersiets.
So löpen Erich un ik fröh noog na Huus trüch, üm dat Afföhrn jo nich to verpassen, Melk drinken un een Keesebodder äten,
denn wi harrn noch nix in'n Buuk. Alwin, use Knecht, harr all den Kletschwagen ut't Schnur tagen un Deele, de Magd, böste
den Stoff von Ledder un Pulster. Een von us Peer kreeg, blankstriegelt, de Kutschwagensälen öberleggt und stünn in de
Kluffdießel vörn Wagen tiedig prat.
Vader möß smorrns jo eerst de Swien dar Foor gäben, denn Kaffee drinken un sik rasieren, ehr he sik in den Sönndagsstaat
smeet. Up Mudder leeg de meiste Last ehrder dar losgüng. De Melk möß bi siet, de Flott in'n Keller, dar Fröhstück up'n
Disch. Denn harr se uptopassen, dar fief Kinner mit wuschen Hänn, Hals un Gesicht in Tüüg kömen. De Waschdag un Hemdenwessel
was to'n Glück Sönndag wäsen. Denn stünnen de Jungs in wille Matrosenantöög glatt dor un harrn all vörher sühn de Schoh
blank räben. De beiden Deerns kregen kareerte Frotteekleeder, mit willen Kragen, Gördel un swatte Slööp vör de Böß
öbertagen un noch so eene in't Haar hochstellt.
Vader brukte von Mudder Hülp, sien Schemisett un de stieben Manschetten ünner de Antogsjack to schuben. Denn möß Mudder
sik beielen, dat ok se utgahfein fardig wöör un de Handtasch mit dar Portmonnee nich vergeet. As Lesde steeg se up den
Achtersitt un nöhm mi up'n Schoot. Elli un Erich seten nähen us. Bi Vader vörn harrn Friedel un Jan ährn Platz.
Denn günn't endlich von Hoff raff na Broksen to. Nich in Draff oder Galopp! Dar leet Vader nich to, de Peer harrn swoore
Arbeitsdag in de Arntetiet achter sik. Up'n Paddweg öberholen us Radföhrers un Footgängers sprüngen tietlang up't
Trittbrett oder achtern up de Wagenstangen, üm bequeem vörwarts to kamen. Een Auto kregen wi nich to sehn. Aber üm düsse
Tier harr sik Wöhrmanns Heini in Mattfeld all een anschafft un föhr dormit Taxi. Schmidts Heini von'n Kanal hett mi vertellt,
he wöör 1926 to Foot von Michels Huus in Lötjenbössel, wo he bi sien Onkel deende, na'n Markt gahn un harr sik s'nachts
för veer Gröschen mit Auto na Huus bringen laten.
Wi Marktföhrers kömen endlich achtern Kanal up dat holprige Plaaster von de Kanalstraat un liek ut en Ern (?) na Mues Huus,
Ecke Schloßstraat. Mues harrn, wie domaals de mehrsten Gasthüser, en Utspann. Dar Peerd könn in'n Stall an de Wand anbunnen
weern un kreeg en Rick andaal leggt, dormit frömde Peer nich slögen. De Kletschwagen wöör mit hochstellte Dießel up'n Hoff
schaben. Dorbi hülp de Wirtsmann. Nu güng't to Foot up de Schloßstraat wieter. Twüschen Kark un Postamt öber den Burggraben
kömen wi nu up de Schloßweide, de domaals noch nich plastert was un een Paddweg harr. Hier füng Brokser Markt an.
Lierndreiher möken den Weg lang Musik un seten, deelwies ahn Been. up Schämels un luurn up Geld, dar man in een Hoot
smieten möß. Wecke Invaliden seten an de Eer un töften, blind oder stumm, mit een Schild an de Böst, up een Notgröschen.
Dat wöör wat för mi!! Mudder geef mi 'ne Handvull Penjes to'n Utdelen un ik lööv Wunners, wat ik an Gooddoon vullbringen
dö!!
Denn endlich stürmen bi Gasthuus Bormann de Buden vör us. Bit to'n Denkmal bleben wi tohoop. Vader güng liekut mit de
Jungs na'n Peermarkt. Villicht hebbt de beiden Groden wat anners ünnernahmen, dat weet ik nich.
Wat för Larm un Gedudel was hier an dat Stratenkrüüz von'n Marde! All Ogenblick knall dat bi den Hauden-Lukas un Karussels
leten Örgelmusik spälen, wenn se sik nich dreihn. Man wüß nich, wohen man kieken schöll. Ik sehg en Karussel mit Schimmels,
de Tomtüüg un Stiegbügel harrn. Dor möß ik partu upstiegen un Mudder betahl mit een Gröschen. Aber eerst as up alle Peer
een Kind seet, schöben na en Klockenbimmel dree Keerls de Bühn in Kreis rüm. Dat güng langsam un duurte blooß poor Runnen.
Bäten füdder hen töög een Pony dat Karussel ganz Deel fixer un na bidden und beddeln seet ik denn up een Bruunen
för twee Gröschen.
Vör miene Swester was dat swor, so lang dor stahn un töben. Se woll wat anners kieken un beläben, as dat Gedoo üm hölten
Peer. So'ne Gemmelee!! Mudder doch verstünn mien Peerleev to goot ut ähre Kinnertiet.
Vör de Kasperbuden bleben wi stahn un keken to, bit de Bedrieber mit de Sammelbüxe nöger kööm. Bunt was dat Anbott up'n
Brokser Markt all jümmer, doch so en lütt Dreekeesehoch kriggt nich mit, wat allens up de bogen Utlagen stünn. Dat was
eenfach to vääl. Bleckspäälkram hüng in de Buden nu möök dat Hart groot. Bunte Papierblomen könnst di an de Buden scheten.
De Spitzenjakob was so billig, wie noch nie. Füdder hen dröffst di för Geld verwussene Minschen, Kröpels un ganz fette
Froonslüe nöger ankieken. Mudder töög us Deerns fling wieder.
Apen un annert Veeh ut frömde Länner schölln Künste achtern Vörhang wiesen, dat köste Intritt. Bi Mudder seet dat Geld nich
so lose. Sogar bi de Pött un Pannen, goot un prieswert, leet se dat Portmonnee in de Handtasch sitten. Langsam harrn wi de
veer Marktstraten aflopen, mal 'n Stück Honnigkoken äten un Bruse för'n Döß drunken un töben bi'n Denkmal up Vader un de
Bröer. Nu geeft, in Stahn, vör eene Bratwussbude noch wat ganz Feines: För jedeen een langet heetet Würstchen mit Stuten
un Semp!! Dat was dat Beste an Brokser Markt! Sowat kööm tohuus nie up'n Disch.
Denn schöll't na'n Anspannen gahn. Bi Bormanns stünn as lester Stand Landwehrmanns ähre Honnigkokenbude. Dat höör to'n
Marktgahn bi de Mehrsten: Man nööm Honnigkoken mit na Huus. Ok Mudder leet sik gode Sorten in Tuten packen. Up Swattbroot
to'n Fröhstück smeckten de allerbest un ut een Laden nie so frisch, as von'n Brokser Markt. Mudder harr sik extra een Netz
dorför in de Handtasch stäken un jeder möß up'n Trüchweg mal drägen helpen. De wöör bi Mues hen noch lang to lopen un vääl
Minschen kömen us tomööt.
Bi Mues ankamen möß Vader noch eerst in de Gaststuuv den Utspann beglieken. Den leet man sik fröher in freewillig Vertähr
betahlen. So drünk Vader Sluck oder Kuurn un Mudder frei sik up 'ne Tasse Bohnenkaffee. Wi Kinner kregen Bruse un mössen in
den verrökerten, luurn Ruum still sitten. De was vull von Keerls, de noch keen Lust na Huus harrn oder hier den Markt
fiern. So was dat an düssen Dag s'naamdags un z'abend in allen Gasthüsern an de Straten to'n Brokser Markt. Mannig een
Froonsminsch tööf to Huus lang un vergääfsch up den Honnigkoken, de ähr Keerl mitbringen woll.
Vader ünnerhöl sik unwennt vergnöögt mit de Lüüd, doch Mudder dreer't na Huus wägen dat Melken. As denn endlich dat Peerd
in de Dießel stünn un wi up de Pulster seten, günget ahn Swöpen in Draff na Bössel to. Dat Peerd frei sik up'n Stall un
Foor.
Afschirrn un den Wagen in't Schuur schuben hülpen Alwin un Deele noch. Denn kregen se jeder fief Mark an Marktgeld un harrn
free bit annern Morrn to'n Melken. So was dat all jümmer Bruuk an den Markdag för de Deensten.
Mudder töök sik üm un güng na'n Melken un Vader dorna in'n Swienstall. Erich un ik löpen noch wedder na Dunkacks an de
Straten. Dor güng dat in de Gaststuuv jüst so luut her, as bi Mues in Broksen un masse Fohrröder stürmen buten an de Müürn
lähnt. Up de Straten kömen Kutschen un Radföhrers von Markt torücht, ok Peer mit neen Halfter. Vääl junge Lüüd wolln nu
eerst to Foot oder mit Rad to'n Danzen un Amüseern dorhen. Na'n Brokser Markt möß fröher partu jedereen hen. "Na'n Marde
wäsen?" güng de Fraag. För de Deerns geef den Snack: Wer twölf Mal henwäsen wöör un harr keen Keerl funnen, de kreeg keen
mehr.
Hamfelds Lotti
As noch dat Swattbroot sülmsbackt wöör
37.25
Inst stünn Warmslohs Mudder, use Nabersche, anfangs de Wääk bi us in de Waschkökendöör, böör us "Goden Dag" un woll us
Bescheed gäben, dat se kamen Freedag den Backaben inböten döön, ob us dat recht wöör. Us Mudder kööm't goot topaß. Se könn
poor Koken för'n Besöök Sönndag mitbacken un bruuk nich den Braataben in den Kökenheerd heet maken.
So was dat in mien Kinnertiet; wollehr ok all jümmer so un noch üm teihn Johr na'n lesten Krieg: Wi wööm Backnabers un all
dree, veer Wäken geeft den gemeensam Backdag. Eenmal bött use Vader den Aben in, annermal wöör Warmslohs Vader in ähr
Backhuus an de Reeg. Dat spoor Tiet un Holt un was bi Nabers gang un gäbe. Den Rorgen för't Swattbroot mahl Vader sülmst.
Up use Dääl stünn 'ne Möhln mit Motoor. De Mahlgang möß denn vörweg von Swien- un Habermähl reinlopen, dormit us keen
Boßeln twüschen de Tähn kömen. De Backrorgen was all bi'n Dröschen utsocht un nadäm extra dör de Stööfmöhln dreiht worrn un
füll nu tweiquetscht in en sülmstwarkten drell'n Sack. De wöör na'n Backhuus dragen, wo de lange Backtrog ut een uthölten
Boomstamm siet Johrn in liefhöchte up twee Stubben leeg.
Dat utbüdelt Mähl ut Rorgen för Kleembroot un ut Weten för Koken un Stuten geeft bi Müller Meyer mit de nee'n Motoormöhln
in Mattfeld. Dat hebt wi mit Fohrrad in teihn oder twintiepunds Büdels halt. "Vergäät jo nich den Gest un Suurdeeg
mittobringen!" mahn Mudder us bi'n Henföhrn. Fröher wöör Suurdeeg von lesten Backen uphaben, nu könn man den Deegdrieber
frisch un billig bi'n Bäcker köpen. Dönnersdag gegen Abend, as noch lecht was, denn elektrisch Licht geeft nich in us
Backhuus, wöör de Swattbrootsdeeg mit warm Water, handvull Sölt, Suurdeeg un dat Mähl anmengt, wat wi "Brootsüürn" nömen
döön. Mit een oolt Dischlaken un een Hööftpöhl, dat was een Küssen, wat fröher tens Föten in de tweeslöpern Betten leeg,
wöör denn dat Süürte in'n Trog todeckt un könn bit annern Vömdag upgahn.
Freedag Morrn bi'n Kaffeedrinken spören wi all den hillen Dag. In den Köken was et warmer as süß, wägen mehr Holtsplätern
in'n Heerd. Dat Fienmähl stünn näben den Holtkasten un de nödigen Todaten to'n Backen ok all praat. Nadäm de Disch rein
wöör, möök Mudder sik an't Wark. In Kümpe un Holtmolln, de ok bi'n Slachter bruukt wörrn, röhr se dar Mähl mit lowarme Melk,
Gest, bäten Zucker un fleten Fett to Deege för Koken un Stuten an, dat Kleembrot mit Watje oder Bottermelk. "Döör to! De
Köken wat koolt", rööp se us so'n Dag faken na, denn Gestdeeg bruukt Warmste to'n upgahn. In'n Backhuus stünn all een von
de Froonslüüd bi't Brootutmaken. De upgahn Deeg för seß Bröör möß Stück för Stück dörknääd weern un vör't Utrullen noch ins
wedder upgahn. Dar wöör swore Arbeit un köste Sweet. Tolest wöör he noch öber een Laken mit de Fööt fastpett, denn bloß een
Deeg ahn holle Stellen geef en goot Broot. "Fragt mal to, wann de Aben heet is", schick Mudder us na Warmslohs röber. Wi
löpen dör usen Gemüsehoff un öber ähre Anwendige na jem, wo glicks dat Backhuus stünn. Rook töög ut de Döör. Vör'n gleinigen
Aben knee Warmslohs Vader mit roen Kopp un schööf it'ne Fork Duurnholt rin. "Wann drööft wi dat Broot bringen, Warmslohs
Vader?" "Well woll half twölf weern", meen he. "De Schosteen tütt so slecht, de Wind kummt verkehrt."
Dat was bi'n Inböten faken en lastigen Tostand, dat Füür rökerte un kööm nich in Gang. Eerst ween de Steen in'n Aben gries
utseghn, wöör de Hitt to'n Goormaken passend. Bit dor hen höör een Barg Holt to'n füürn dorto un masse Sweet, dat
rintoschuben. De Gloot up'n Bodden möß verdeelt weern, dat ok Wänn un Dääk noog Hitt afgeben. Doma könn de Asch in ene
Balje rutraakt weern un de Steenbodden mit natten Sack reinwischt. Use Mudder was mit den Bescheed tofräär. Se könn all
de Platen un Backformen mit Specksworrn oder Bottern smäärn, de Deege dörknään, utrullen un mit Bottern, Zucker oder
Streuseln belägen. De Wickelkoken mit de välen saftigen Todaten kööm in ene Braatschöttel, dormit he in Form bleef un heel
dat Hendrägen öberstünn. Stuten un Kleembroot mössen dörknäät un torecht maakt weern un up Platen. Hen un wedder was ok
Tiet, den Heerd natoböten un na'n Ätenpott to kieken, dat nix anbrenn. So wöör noog to doon.
In'n Backhuus harr de Deenstdeern intwüschen den Deeg to seß Bröör trecht maakt. Se kregen för't Utenannerholn een HH as
Teken mit Messer inritzt. Nu wöör dat Dischlaken up 'ne flache Schuufkoor leegt un de Bröör ganz behott dorup. Veddel na
ölm günn denn dat Schuben un Drägen mit all dat Backtüüg up den Pad- un Grasweg los. En Glück, wenn't nich rägen un kenn
Störm den Zucker von den Koken weihn dö!
Warmslohs Vader harr pünktlich den Aben rein. Ähre Magd legg dat leste utrullt Broot bisiet un teek een M up (Meyer heet
use Naber egentlik, abers nömmt wörrn se jümmer noch mit den olen Huusnaam!). Warmslohs Mudder kööm mit een Botterkoken
dör'n Swienstall von de Köök her un so könn dat Inschuben glieks losgahn. De Inböter balanzeer mit den Schüber de
Botterkoken in't Abenlock De wörrn vörweg backt un dat möß fix gahn bi de groten Hitt. Abers so gelüngen de Koken an besten.
Kreeg en Deeg Blasen, piek een Nogel an een langen Schecht de Luft ruut. Wat was dat för'n Gebruzzel in'n Aben, wenn Bottern
un Zucker smülten! Seeg de Deeg dorünner bruun noog ut, möß de Koken ruut. Mit dicke Pottlappen nöhmen de Froonslüüd de
Platen von den Schüber un schütten den Koken up utleegt Stroh to'n Aflköhln. Wi Kinner mössen wägen Hund un Katten uppassen.
Abers Warmslohs Vader leeten wi geern ran, as he sik flink een Strämel Randstück mit Taschenmesser afsneer. Use Vader dö
dat ok jümmer. Dat harrn de Inböters na de Arbeit woll verdeent.
Vör'n Abenlock güng mit Brootinschuben dat Backen wieter. De twölf Bröör mössen sacht mit den Schüber näbenanner afleggt
weern. Vörnan kregen Kleembröör,Stuten, Wickelkoken, un wat süß so anfüll, sien Platz. Dat was ok maal Suurkohl,
Bradenfleesch, Essigzwetschen in Isern- oder Steenpött un was na poor Stünn goor. Dat Swattbroot abers seet bit to veer
Stünn binnen. De Inböters Fro kümmer sik füdderhen üm jedet Stück un töög ruut, wat goor wöör. Mit Afkloppen leet sik dat
bi Broot faststellen, dat klüng holl. Ok de Botterkoken, de to'n Drögen upsnäärn un up Platen verdeelt binnen seet, dröff
nich to bleek un nich to bruun ruttagen weern. Denn smeckte dat Dröögte an besten un hööl sik in de Blecktrummeln, de
fröher in jedet Huus as Vörraat för ungeladen Gäst un Troorfall praat stünnen, lang.
För us güng't na'n Abendöörtomaken mit Kokenplaten ünnem Arm na Huus. Dat Middagäten tööf all, dat so näbenbi kaakt harr,
üm de grode Familje satt to maken. Mudder könn ruhig mit us an'n Disch sitten. Düttmal bruuk se nich up den Aben passen un
twüschendör jümmer wedder na'n Backhuus lopen un na'n Rechten kieken. Gegen Abend wöör dat noch warme Broot sacht na Huus
koort un in'n Keller up de Büürd brocht, dormit de Müüs snachts nich den wäkenlangen Vörraat antreten. Denn eerst kööm dat
Upaten na so'n Dag. Ob dat Slachten, Backen oder de Waschdag wöör, dat möß näben de dagdäglichen Arbeit maakt weern. So was
dat in de Bueree, wo ok Sönndags dat Veeh mulken, meßt un foort weern möß. Dat Läben wöör faken nich licht, doch een
gelungen Wark geef Noogdoon un Freid, so as domaals düsse gemeensame Backdag mit dat goot geraden Backwark.
Hamfelds Lotti
38.18
Dat giff Belääfnis, de sünd nich to glöben. Abers dat Läben stickt nu mal siet eh un je vull von wunnerliche Saken un
Tofäll, wo de Minsch unvermoden rintagen ward. Mannigen Begääfnis is kuum to vertellen un ward stillswiegens ünnern Teppich
schaben. Dorbi is et vääl to schaad, dat sowat in't Vergääten ünnergeiht, wägen dat unwollt komisch Togahn, so as düt
Belääfnis von een Keerl Jehann lang vör miene Tiet.
De hett dat sühnst vertellt, süß wöör't woll nie nich nüms wies worrn. De Geschieht hett sik to den sien Jungkeerlstiet
todragen; wo't abers wäsen is, hett he nich veraadt.
In de Deenstjohrn bi een Buurn harr he't so'n bäten mit de Magd up de Naberschupp hat, hett Jehann seggt. Geern wöör he
z'abends heemlich mal to ähr in't Bett krapen un harr se in den kole Kellerkamer, de an de Dääl in Vörhuus leeg, upwarmt.
Dat woll he ok an düssen Abend un sleek in Düüstern na ähr Kamerfinster. Nanu, wunner he sik, dat Finster stünn half apen.
Luur de Deern all ahn Licht up ein? Mell'n dö se sik nich, as he lies ährn Naam rööp. Se slööp woll all. Do kladder he
eenfach stracks dör't Finster un fünn ok ahn Licht na de Bettstää. Dör de Todääk könn he föhlen, dat de Deern dor inleeg.
As he de bäten trück slöög, kööm de ein unwennt dünn vör.
"Deern, maak Platz un rutsch wieterhen!" knurr Jehann, as se sik jümmer noch nich rögen dö. Wat slööp de wiß!! Do greep he
mit beiden Hänn to, schööf se bi siet un krööp näbenbi. Nu verjööghe sik.Igitt! Wat was de Deern bloß so koolt un stief!!
Dorbi leeg se mit Tüüg in Bett un wöör jümmer noch nich waak. Do schööt ein dör'n Kopp: was se anmenn doot? Dat Gräsen lööp
ein öbern Puckel. He schööt as een Blitz ut't Bett, ruut ut't Finster un af mit sloddem Been na siene Slaapstää.
Annern Morrn bi'n Kaffedrinken kreeg Jehann de Ursaak von sien vergääfsch Upwarmen to wäten. Nabers Oma, wüß siene Buursfro
to vertellen, was naamdags tovör dootbläben. Se un de annem Nabers harrn Bescheed krägen un harm as't all jümmer Bruuck
wöör, de Liek wuschen un ankleed, denn in den kolsten Ruum in Huus daalleggt. Dat was bi jem de Kellerkamer, wo de
Deenstdeern slööp. De könn in Oma ähr freemaakt Bett dahl kamen, bit de Discher den Sarg to'n Insargen un Upbohrn för't
Begräffnis fardig höbelt un liemt harr. Solang leeg de lebe dode Oma fein mit Lieklaken todeckt up dat Bettstroh in de
Magdkamer in Ruh un Freden, resümeer de Huusfro smorrns bi Disch.
Dat möß Jehann sik nu alls anhööm, abers sien Besöök up de Kellerkamer verswiegen. Wöör dat schenant! Dat dröff kenneen to
wäten kriegen, sülmst de Deern nich, swöör he sik. Von't Upwarmen harr he eerst de Nääs vull. He was laterhen heelfroh, dat
schienbor nüms düt vergääfscht Ünnernähmen markt harr. Eerst as noog Gras öber de schaneerlich Saak wussen wöör, hett he
davon bi passend Gelägenheit vertellt. För ein was't een Loswarm von een unwollt Last.
Hamfelds Lotti
|
40.25
|
Mudder süüfzt un greep na'n Puckel De Dröschdag seet ähr in de Knaken "Kurrim fix her, Jung, du musst to Bett un tweie Strümp luurt up dat Stoppen." Knecht Krischan stöhn: "Mi tütt in Been, of't Wäär woll ümslaan deit? Wat meenst du, Buur, holt Feldland öber nu Meßföhrn Morrn noch geiht?" "Tscha, Krischan", geef de Buur Bescheed, "woll jo nich, wenn us Voß noch lahmt. Wenn wull, kiek mal na Bienen Foot of wie mit Föhrn togange kaamt." Do wöör de Dönzendöör upräten. De Stine was't, se kööm ut'n Stall. "O, Buur, kumm grarisch rut, ik glööv dat use Bleß vonabend noch kalvt!" De Buur fiel hoch, de Magd lööptrüch, sien Fro smeet ähre Strümp bisiet, de Knecht söch all na enen Strick, un dat fo Fierabendtiet. Hamfelds Lotti |
40.24
Endlich harr de Äbär us 'neu lüttjen Jungen brocht. Ick harr jo leber eene lüttje Swester hat. Wie faken harr ick ein
toropen "Klapperstorch mien Bester, bring mi 'ne lüttje Swester". Aber dat harr he woll nich mitkregen. Aber dorför harr
he för mi eene Tafel Schokolade in den Kinnerwagen leggt, un ick harr mi mit den Bengel affunden. Use Mudder leg in Bedde,
weil de Äbär ehr in't been bäten harr. Tante Margrete wör kamen, se molk de Keih un mök us wat to Eeten.
Use Opa wör ganz vernarrt in den lüttjen Schitbüdel. Opa sä to mi: "Du muss nu los un anseggen, dat wi'n lüttjen Jungen
hebt." Tante Margrete bünd mi ne reine Schorten vor, un ick lööp to alle Nabers un sä Bescheed. Cohrs Mudder gew mi twee
Gröschen un sä, ick schöll use Mudder schön grüßen. Lohmanns Mudder gew mi fief Gröschen un frög, wie de Lüttje denn heeten
schöll? "Jan" sä ick, "as use Opa. Wenn Opa mal dootgeiht denn hebt wi noch een Jan." Brünings Mudder sä ook dat ick use
Mudder grüßen schöll, un gew mi eene grote Tuten vull Kekse. De wörn woll noch von Wiehnachten öberbläben un so drööge as
den Kösters sin Mors. Toleste güng ick na Masemann hen, un vertellte jem dat wi'n lüttjen Jungen harrn. Masemanns Mudder
gew mi fief Gröschen un Julius Vadder frög, ob de Lüttje denn Hoor harr? "Ja", sä ick; "ganz swaarte:" "Hett he den ook
Tähn?" frög he. "Nä –" sä ick "Tähn hett he nich;" "Och, denn is he jo'nen ganz Oolen, denn hett de Äbär jo schön
anschäten;" meente he.
Ick wör ganz bestött. As ick na Huus güng, eene Hand up de Schörtentaschen mit das väle Geld, in de annere de Tuten mit
Kekse, kömen mi de Traan. Je mehr ick dor öber nadachte wat Masemanns Vadder seggt harr, ümso argerlicher wör ick up den
Äber. Erst beet he use Mudder in't Been nun denn brocht he us noch'n oolen Jungen. "Dat lagt ick mi nich gefalle ;" dachte
ick, Ick halte den Kinnerwagen ut de Stuben un wör all half up de Deele up'n dal, do rööp use Mudder : "Wo wullt du denn
mit den Jungen hen ?" "Na buten up'n Hoff den kann de Äbär sick wedder afhaln, Masemanns Vadder hett seggt, dat wör all'n
ganz Oolen wenn he keene Tähn harr,"
Wat harr use Mudder to doon bit se mi dat verklookfidelt harr dat delüttjen Kinner alle keene Tähn harre, dat de erst löter
wassen döön. Ick wör jümmer noch nich ganz öbertüügt un keck den Lütjen alle näselang in'n Mund. As he mi dorbi dat eerste
Mal anlachen dö, wör ick tofreden.
Magda Köster
Zur Autorin
Magdalene Weber, geb. Köster. Geboren am 18.Juni 1930 in Hoya. Aufgewachsen in Normannshausen 58 a (Heute: Jürgen Franken)
Dort ging Sie zur Schule und arbeitete anschließend im Elterlichen Betrieb.
Seit 1950 verheiratet mit Karl Weber in Eystrup. Nach Ihrer Pensionierung als Bürokauffrau schrieb Sie Kurzgeschichten und
Erlebnisse in plattdeutscher Sprache.
Michael Lackmann
6.13
De Winter is vörbi, nu kummt de warme Sünnenschien, un rop op dat Fohrrad dör dat Land un de Wischen. Mol an de Edern
(Eiter) andahl Wull du di denn dorbi een beten utrauhn, gifft dat een verdöbelt schönen Platz twüschen Emhusen, Swarme un
Uenzen int Dree-Länner-Eck, so heet dat, dor kanns op aff, bi Irmgard in Holschenböhl opn Sönndagnomdag, buten op de
Terrass an Disch und Stöhl verwennt se jo mit sümsbackten Koken dorop een onnigen Klacks Sohne und dorto heeten dampenden
Kaffee. Hes du eenmol in ehre gemütliche lütje Gaststubn Grönkohl oder Aal äten, verteilst du noch lange von dien
Fohrradtour un dröms von Holschenböhl an de Edern andahl, henn und trüge.
Hanna Bormann, Martfeld